Каталог :: Технология

Курсовая: Технология горных выработок

1.                Òóãåëäåé
íå á¼ëøåê
ò¾ðiíäå
ïàéäàëû êåí
îðûíäàðàí
àøûï, ºàçûï
àëó¹à
äàéûíäûº
æàñàó
æîëäàðû.  1.1
Êåí ºàçó
iñiíäåãi æàëïû
ò¾ñiíiêòåð.
----------------------------------------------------------------------
Êåí æ½ìûñû
æåð
ºàáàòûíû»
áåòêåé
áiòêåí òàó
æûíûñûíû»
àðàñûíäà
¼òåäi. Òàó
æûíûñû äåï
áiðíåøå
ìèíåðàë
ò¾éiðøiêòåí
º½ðàë¹àí
áiðêåëêi
ºîñûíäà
äåíåíi
àòàéäû. Òàó
æûíûñû àòà
ºîíèñòû,
æ¸íå ¾éiíäi
ò¾ðiíå
á¼ëiíåäi/
êîðåííûå,
íàíîñû//1.1ñóð./.
Àòà ºîíûñòû
æûíûñû äåï
áàñòàïºû
æàðàë¹àí
æåðiíäå
ñàºòàë»àí
æûíûñòàðäû
àòàéäû. ¶éiíäi
äåï àòà
ºîíèñòû
æûíûñòû»
æàðàëûï
¾ãiëìåëi
æ½ìñàº
ò¾ðiíå
àéíàëûï
îðíûíäà íå
ºçãå æåðãå
ê¼øiðiëiï
æàòºàí ò¾ðií
àéòàäû. ¶éiíäi
æûíûñòû»
ºàëûíäû¹û 0
äåï 500 ì äåéií
êåçäåñåäi/
Àòà ºîíûñòû
æûíûñ
æàðàòûëûñ
æà¹ûíàí
²àðà¹àíäà
àºòàðûëó
àðºûëû ïàéäà
áîë¹àí
/ìàãìàëû/,
ø¼ãiíäi æ¸íå
ìåòàðìîôòû
/ò¾ði
¼çãåðãåí/
æûíûñòàð¹àí
á¼ëiíåäi.
Ïàéäàëû
¼àçáàëàð äåï
îñû ê¾íãi
òåõíèêà
ê¾øiìåí
æåòêiëiêòi
ýêîíîìèºàëûº
òèiìäiãiìåí
õàëûº
øàðóàøûëû¹àíäà
ïàéäàëàíàòûí
òàáè¹è
ìèíåðàë
çàòòàðäû
àòàéäû /ê¼ìið,
êåí, àñûë
òàñòàð, òàñ
òóçû, ì½íàé,
ãàç ò. á./.
Ïàéäàëû çàòòàðäû æàóûï iøiíå ñûé¹ûçûï ºîðøàï ò½ðàòûí æûíûñòû - áîñ æûíûî äåï àòàéäû.
Ýêîíîìèêà êîíúþêòóðàñûíà ñàé ïàéäàëû äåï ñàíàëàòûí æåð ºûðòûñûíû» ¸ð òóñûíäà êåçäåñiï ò½ðàòûí òàáè¹è æèûíäûëàðäû, ïàéäàëû êåí ºîéìàñû äåï àòàéäû /ìåñòîðîæäåíèå ïîëåçíûõ èñêîïàåìûõ/.
1.1ñóð. ʼìið ºîéìàñûíû» ãåîëîãèÿ ºóðûëûñû.
1.                 ´ñiìäiê ºàáàòû;
2.                 ²½ì;
3.                 Áàëøûº;
4.                 Òàºòàòàñ /ñëàíåö/;
5.                 Içáåñòiòàñ;
6.                 ²óìäû-áàëøûº òàºòà òàñ;
7.                 ʼìið ºàáàòû;
8.                 ²½ìäû òàºòà òàñ;
9.                 ʼìið æ຺àñû /ïðîïëàñòîê/;
10.           ²½ìäຠ/ºóìòàñ - ïåñ÷àíèê/.
Êåí îðûíû»
ôîðìà
æàðàòûëàñûíà
ºàðàï ä½ðûñ
ôîðìàëû
/ºàáàòòû
ëèíçàëû/,
ôîðìàñûç
/øòîê, ½ÿ,
æàðûº/ ò¾ðiíå
á¼ëiíåäi.
²àáàòòû
/ïëàñòîâûé/
äåï-æåð
ºûðòûñ
àðàñûíäà
æàðàÿ¹àí
ïàðàëëåëûäi
åêi áåòïåí
øåíåóëi êåíäi
àòàéäû.
Êåí
ºàáàòûíû»
¾ñòiíåí
æàóûï
æàòºàí
æûíûñòû
òåáå
æàáûíäûñû
/êðîâëÿ/ íå
áîëìàñà
ò¼í¾ëi
áåòêåé äåï
/âèñÿ÷èé áîê/,
àë
àñòûíäà¹û
æûíûñ-òàáàí
æûíûñû
/ïî÷âà/, íå
òåñåíiø á¾iði
/ëåæà÷èé áîê/
àòàéäû. Ò¼áå
æ¸íå òàáàí
æûíûñûí
êåéäå
ñûé¹ûçóøû
æûíûñòàð äåï
æàëïû
àòàëûïòà
æ¾ð. °ð ò¾ðëi
æûíûñ
ºàáàòàðûíû»
æàíàñó
àéäûíû»
ºàòáàðëàó
æàçûºòû¹û
äåï àòàéäû.
Æàðàòûëûñûíà
ºàðàé
ºàáàòòû êåí
òóòàñ íå
áîëìàñà
潺à áîñ
æûíûñ
ºàáàòòàðû
/ïðîñëîéêà
àòàëàòûí/
àðàëàñºàí
ê¾ðäåëi
º½ðûëûñ ò¾ði
êåçäåñåäi /1.2.
ñóð. ºàðà/
1.2.        ñóðåò ²àáàò º½ðûëûñòàð
a)     ê¾ðäåëi;
b)    ò½òàñ ò¾ði.
´òå 潺à æàðàë¹àí ºàçûïàëó¹à æàðàìñûç/ ºàëûíäû¹û 40 ñì äåéí/ º¼ìið ºàáàòûí ïðîñëîéêà äåï àòàéäû.
Æåð
ºûðòûñûíû»
æàðû¹ûí
òîëòûð¹àí
ìèíåðàëû
çàòòû æåëi
/æèëà/ äåï
àòàéäû. Æåëi
äåãåíiìiç êå»
æàèûë¹àí
åñèðåê
êåçäåñåòií
íå àñûë
ìåòàëë
ðóäàñûíû»
æ¸íå ò. á.
ìèíåðàë øèêi
çàòòàðûíû»
æàðàòûëûñ
ôîðìàñû.
Æåëiíi»
²àðàïàëûì
æ¸íå ê¾ðäåëi
ò¾ði áîëàäû.
Æåëiíi»
òàðìàºòàíûï
á¼ëøåêòåíãåí
ò¾ðiê /àïîôèç/
äåï àòàéäû.
²èñûº
ôîðìàëû
øòîê, óÿ
äåãåí êåí
îðûíäàðûí
æåð
ºûðòûñûíû»
¼ëøåìi, ôîðìà
àéûðìàøûëû»òàðû
¼çãåøå
áîëûï æèi
êåçäåñåäi.
̽íäàé
æûðûºòàðäà
/ºóûñòàðäà/
íåøå ò¾ðëi
êåí
êåçäåñåäi
/òåìið, ìûñ,
ïîëèìåòàëë
ò. á./. Áàðøà
êåí, áîñ
æûíûñ
ºàáàòòàðû
æàðàòûëûñ
êåçiíäå
êîëáåè íå
æàçûº
æàðàëàäû.
Æàðàòûëûñ
êåçiíäå
òåêòîíèêà
/æûëæó/
ïðîöåññòåðiíi»
¸ðåêåòi
àðºûëû æûíûñ
ºàááàòàðû
ºàòáàðëàíûï
0 äåï 90î äåéií
àóíàºøóû
ì¾ìêií.
Àíòèêëèíàëü
äåï
ºàáàòòàðäû»
ä¼»åñ æà¹ûí,
àë
ñèíêëèíàëü
äåï îéûñ
áåòií àòàéäû
/1.4 à ñóð./, /ñáðîñ/
æîëæûï ò¾ñó
òàó
æûíûñûíäà
êåçäåñåòií
º½áûëûñ ò¾ði
æàðûë¹àí
ºàáàòòàðäû»
áið æàº
ºàíàòû æûëû
ò¾ñ½i.
Ñáðàñûâàòåëü
äåï æûëæó
æîçûºòû¹ûíû»
áið ºàíàòû
ê¼òåðiëiï
åêiíøi
ºàíàòûíû»
ò¼ìåí ò¾ñií
êåòêåíií
àòàéìûç.
Ñáðàñûâàòåëü
áîéûìåí
ºàáàòòàðäû»
ñàëûñòûðìàëû
æûëæû¹àí
øàìàñûí
æûëæóäû»
àóûòºó åíií
/àìïëèòóäà
ñìåùåíèÿ/
äåï àòàéäû.
Íàðóøåíèå
/áóçûëó/ òàó
æûíûñûíû»
òóòàñòû¹û
ñàºòàëñà
ïëèêàòèâòi
á½çûëûñ
äåéìiç.
Á½ëàð¹à
ºàáàòòûðäû»
æiíiøêåðiï
/óòîíåíèå/,
iñiíäi /ðàçäóâû /
ìåí øàéûëäû
/ðàçìûâû/
æàòàäû.
Ãîðèçîíòàëü
æàçûºòû¹ûìåí
ºàáàòòû»
ºèûëûñ¾
ñûçû¹ûíû»
áà¹ûòûí
æàéûëûì áåòi
/ïðîñòèðàíèå/
äåñåê, àë À-Á
ñûçû¹ûí
æàéûëó
ñûçû¹û
/ëèíèÿ
ïðîñòèðàíèÿ/
äåéìiç/ 1.5 ñóð/.
Æàèûëó
ñûçû¹ûíà
ïåðïåíäèêóëÿð
êåëåòií
ºàáïàò
áåòiìåí
âåðòèêàëü
æàçûºòû¹ûíû»
ºûèëûñ¾
ñûçû¹ûí –
º½ëäûðàó
ñûçû¹û
/ëèíèÿ
ïàäåíèÿ/
àòàëàäû.
²àáàòòàðäû»
º½ëäûðàó
áàáûìåí
ìûíà
ò¾ðëåðãå
á¼ëåäi: æàçûº
/ïîëîãèå/ 0 - 18î 
äåéí/,
º½ëäûðàó
/íàêëîííûå/ 19
î – 25Î äåéií/,
òiêå – å»êåé
/êðóòî
íàêëîííûå/ – /36-55
Î äåéí/, æ¸íå
òiê /êðóòûå/ – /55-90
Î äåéí/.
²àáàòòàðäû»
ºàëûíäû¹û
äåï
/ìîùíîñòü/
ºàáàòòû»
ò¼áåñiìåí
òàáàíûíà»
àðàñûíäà¹û
ì¼ëøåðäi
àëàäû.
ʾðäåëi
ºàáàòòàðäû»
æàëïû æ¸íå
ïàéäàëû
ºàëûíäûº
ì¼ëøåðií
àòàó êåðåê.
Æàëïû
ºàëûíäû¹û
äåï á¾êië
ïàéäàëû
ºàáàòòàðäû»,
áîñ
æûíûñòàðäû»,
æóºà
ºàááàòàðûíû»
ºàëûíäû¹û
ºîñûëûï
åñåïòåëñå,
àë ïàéäàëû
ºàëûíäûº
ò¾ðiíäå – òåê
ºàíà
ïàéäàëû
ºàçáàëàðäû»
ºàëûíäû¹û
åñåïòåëåäi.
²àëû»äûº
ìåëøåðiíå
ºàðàï
ºàáàòòàð
ìûíà ò¾ðãå
á¼ëiíåäi: ¼òå
æiíiøêå
/ºàëàíäû¹û 0,7 ì
äåéí/, æiíiøêå /0,71
ì äåí 1,2 ì äåéí/
îðòàøà /1,21 ì äåï
3,5 ì äåéí/, ºàëû» 3,5
ì äåï æî¹àðû.
²àáàòòàðäû»
æàé¹àñó
/ýëåìåíòû
çàëåãàíèÿ/
ýëåìåíòòåðiíå
ìûíàëàð
æàòàäû:
ºàëûíäû¹û,
ñîçûëó
áà¹ûòû,
º½ëàìàëäûëû¹û
/åíêåþ/.
Ãåîëîãèÿ
¼çãåøiëiíå
ºàðàìàñòàí
òåõíîëîãèÿ
ò½ð¹ûñûíàí,
áiðäåí òîëûº
ºàçûï àëó¹à
û»¹àéëû
ºàáàòòàðäû
ñâèòà äåï
àòàéäû
/ºàáàòòû êåí/.
Ïàèäàëû
êàçáàìåí
ñûé¹ûçóøû
æûíûñòàðäû»
ôèçèêî-ìåõàíèêà
ºàñèåòòåði
¼çãåøå
áîëóûíà
áàéëàíûñòû
òàó
æûíûñòàðû
ò¾ðëi
êëàññèôèêàöèÿ¹à
á¼ëiíåäi
Ïðîôåññîð Ì.
Ì.
Ïðîòîäúÿêîíîâòû»
½ñûíûñû
áîéíøà òàó
æûíûñûí
ºàòòûëàº
ºàñèåòiíå
ñ¾åíãå
êëàññèôèêàöèÿñÿ
êåí æàéûëäû.
Áàðëûº òàó
æûíûñû 10
êàòåãîðèÿ¹à
á¼ëiíåäi. Òàó
æûíûñàíû»
ºàòòûëû¹ûí
ñèïàòòàèòûí
ê¼ëåìäi.
²àòòûëûº
êîýôôèöèåíòi
/êîôôèöèåíò
êðåïîñòè/
ê¼ðñåòiëãåí.
Àòàëiàí
êîýôôèöèåíò
f ñàí æ¾çiíäå s
óàºûòøà
ºûñûì¹à
øûäàó
ìåëøåðií 100
á¼ëiíäiñi,
ÿ¹íûé:
     
²àòòûëûº
êîýôôèöèåíòi
0.3 òåí 20 äåéí
êåçäåñåäi.
Ìûñàëû;
æóìñຠòàñ
ê¼ìiðäi»
ºàòòûëûº
êîýôôèöèåíòi
f 0.3 òåº:
êîýôôèöèåíò
f=20 å» ºàòòû,
òû¹ûç æ¸íå
ò½òºûð
êâàðöèò,
áàçàëûòàð¹à
ò¸í. Òåìið
ðóäàëàðûíû»
ê¼ðñåòêiøi f=6¸12,
ê¼ìið
ºàáàòûí
ñûé¹ûçàòûí
æûíûñòàðäû»
f=4¸12 àðàñûíäà.
Ïðîôåññîð Ì. Ì. Ïðîòîäúÿêîíîâòû» ºàòòûëûº êùýôèöèåíò øêàëàñû äåãåíiìiç êåëiñiìäi ¼ëøåì.
Ïàéäàëû
ºàçáàíû
îéûï àëó,
îèûëûï
àëûí¹àí êåí
îðíûí òiðåó
æóìûñòàðûí
êåí æóìûñû
äåï àòàéäû.
Ñîâåòòåð
îäà¹ûíû»
¼íäiðiñiíäå
êåí
æóìûñûíû»
àðàñûíäà
ºîëìåí òåê
êàíà ºîñûëºû
æóìûñòàð
îðûíäàëàäû.
¶ºãi
/âûðàáîòêè/
¼òêiç¾, êåíäi
îéûï àëó,
îëàðäû ºûð¹à
øû¹àðó
æóìàñòàðû
êåí
ìàøèíàëàðûìåí
îðûíäàëàäû.
²àòòû òàó æûíûñûí ºàç¹àíäà æàðûë¹àø ºóàòû êå» ïàéäàëàäû.
²àòòû ºûñûíäà ñó ºóàòû òàó æûíûñûí ºîïàðûï îíû òàñûìàëäàó¹à êåí ¼íäiðiñiíäå ñîí¹û æûëäàðû áiðàç åòåê àëäû.
     1.2.   ¶ºãiëåðäi»
/ãîðíûå
âûðàáîòêè/
ìàíûçû ìåí
êëàññèôèºàöèÿñû.
Êåí æóìûñûí
îðûíäàó
ê¸òèæåñiíäå
òàó
æûíûñûíäà
¾»ãå
àòàëàòûí
ºóàñ ïàéäà
áîëàäû/ãîðíûå
âûðàáîòêè/.
¶»ãå /ãîðíûå
âûðàáîòêè/
ëàðäûº
àòºàðàòûí
æóìûñû,
ôîðìàñû,
îðûíû,
òåðåíäi¹i ¸ð
ò½ðëi áîëàäû.
Àòºàðàòûí
ºûçìåòiíå
áàéëàíûñòû
¾»ãiëåð ò½ðëåði
ìûíàäàé:
áàðëàóøû
/ðàçâåäî÷íûé/
äåï åãåð îíû
ïàéäàëû
ºàçáà îðíûí
içäåï,
àíûºòàó ¾øií
¼òêiçãåí àë
åãåðäå êåíäi
êàçûë àëó
óøií áîëñà
ïàéäàëàíó
¾»ãiëåð
/ýêñïëóàòàöèîííàÿ
âûðîáàòêà/.
Æåð áåòiíäåãi
îéëûìäàð
àøûº ¾»ãi
áîëûï
/îòêðûòûå
âûðîáàòêà/,
àë æåð
àñòûíäà
¹ûëàðûí æåð
àñòûíäà¹û
¾»ãiëåð äåï
àòàëàäû /
ïîäçåìíûå
âûðîáàòêà/.
Æåð
àñòûíäà¹û
¾»ãiëåðäi» æåð
áåòiíå
øû¹àòûí
æåðií àóûçû -
/óñòüå/ äåéäi.
¶»ãiëåðäi» êåí
æóìûñòàðûíû»
í¸òèæåñiêå
æûëæàï
îòûðàòûí
áåòií çàáîé
àòàéäû, óçûí
êåëãåí. Æåð
àñòûíäà¹û
½çûí ¾»ãiëåðäi»
òiê, º½ëàìà,
æàçûº
ò¾ðëåãi áàð.
Òiê ó»ãiëåðäi»
/âåðòèêàëüíûå
âûðàáîòêè/ –
îºïàí /ñòâîë/
ñîºû𠼺ëàí
/ñëåïîé
ñòîâîë/ øóðô,
âîññòàþùèå,
ãåçåíê /1.6 ñóð/.
κïàí /ñòâîë/ –
æåð áåòiíå
øû¹àòûí òiêå
íå º½ëàìà
êåí ¾»ãiëåðiíi»
àòºàðàòûí
êûçìåòi:
ºàçûï
àëàûí¹àí
êåíäi ºûð¹à
ê¼òåð¾, àäàì,
ìàòåðèàë
æ¸íå àóóíû
àëìàñòûðûï
ò½ðó. Áàñòû
îºïàí
/ãëàâíûé
ñòâîë/ – ºàçûï
àëûí¹àí
êåíäi ºûð¹à
øû¹àðó äåñåê
ºîñàëºû
/âñïîìîãàòåëüíûé/
– àäàìäàðäû,
ìàòåðèàë,
áàñºà
æàáäûêäàðäû
ò¾ñiðiï êîòåðiï
øû¹àðó ¾øií
ºîëäàíûëàäû.
Ñîºûð îºïàí
/ñëåïîé
ñòâîë/ – òiê
áà¹ûòòàë¹àí,
òiêåëåé æåð
áåòiìåí
ºàòíàñïàéòûí,
òåìåíãi
ãîðèçîíòòàðäû»
êåíií
ºîñàëºà
ãîðèçîíòêà
æî¹àðû
ê¼òåðåòií
ìåõàíèêàëàí¹àí
ê¼òåðãiøi ìåí
æàáäûºòàë¹àí
¾ê÷i. ØÓÐÔ – æåð
áåòiíåí
áàñòàï òiê
/ñèðåê-º½ëàìà/
¼òåòií,
áàðëàó
æóìûñûí
àòºàðàòûí,
æàïïàé æàðó
êåçiíäå
æàðûë¹ûø
çàòòàäû
îðíàëàñòûðàòûí
îðûí,
øàõòûëàð¹à
æåë æiáåðåòií
êàíàë, òiðå¾ ò.
á.
Ìàòåðèàëäàðäû
ò¾ñiðiï æ¸íå
øàõòûíäàí
øû¹àòûí
çàïàñ æîë
ðåòiíäå
ïàéäàëàíó¹à
ì¾ìêií ó»ãi.
Âîññòàþùèé
/ãåçåíê/ – òiê
/º½ëàìà/ æåð
àñòûíäà¹û
òàó æûíûñûí
æî¹àðûäàí
ò¼ìåí
ò¾ñiðåòií,
âåíòèëÿöèÿ,
àäàìäàðäû»
ºàòíàñûï,
ìàòåðèàë,
æàáäûºòàð
æåòêiçåòií
¾»ãi. Æàçûº
¼òåòií
¾»ãiëiðãå:
øòîëüíÿ,
êâåðøëàã,
øòðåê, ïðîñåê
æ¸íå îðòòû
æàòºûçàìûç.
Øòîëüíÿ – æåð
áåòiíå
øû¹àòûí
æàçûº, æåð
àñòûíäà¹û
áàð æóìûñ
콺òàæûë
ºàíòàìàñûçåòåòií
ó»ãi æ¾ð¹içó
¾øií.
Øòîëüíÿíi»
áàðëàøû
/ðàçâåäî÷íûé/,
ýêñïëóàòàöèÿ
ò¾ði áîëàäû.
Êâåðøëàã – æåð
àñòûíäà¹û
æàçûº
/êîëáåé
¼òåòiíäåði äå
êåçäåñåäi/
êåí îðíûíà
òàó
æûíûñòàðûíû»
àðàñûíàí
êåñå
ê¼ëäåíå»
¼òåòií ¾»ãi,
øàõòà æ¾ãií
/ãðóç/ òàñûï,
àäàìäàðäû»
ºàòíàñûí,
âåíòèëÿöèÿ
óûìäàñòûðó
ºûçìåòií
àòºàðàòûí
¾»ãi.
Øòðåê – æåð
àñòûíäà¹û
æàçûº
ïàéäàëû
ºàçáàíû» ¼í
áîéûìåí
ºàòàð,
æàíàñòû
¼òåòií ¾»ãi.
Áîñ æûíûñ
àðàñûìåí
¼òåòií
øòðåêòi
/ïîëåâîé/ äåï
àòàéäû.
Øòðåêòåðäi»
àòºàðàòûí
ºûçìåò
ò¾ðëåði
ðåòiíäå
ìûíàëàðäû
àòàéìûç:
æóìûñøûëàð
ºàòûíàñàòûí,
âåíòèëÿöèÿ
òðàíñïîðò
iñií
óûìäàñòûðûï
îðûíäàòàäûí
¾»ãi.
Øòðåêòåðäi» åêi
ò¾ði áîëàäû:
áiðiíøiñi
ºàçûë¹àí
êåíäi
òàñûìàëäàéòûí
æ¾ê
/îòêàòî÷íûé,
òðàíñïîðòíûé/
øòðåê, åêiíøiñi
âåíòèëÿöèÿ
øòðåãi
ïàéäàëàí¹àí
àóàíûº ºûð¹à
à¹ûçàòûí
¾»ãi.
Ïðîñåê – æåð àñòûíäà¹û æàçûº ê¼ìið ºàáàòûíû» ¼í áîéûìåí, êåí îðíûí ºàçûï æàòºàíäà âåíòèëÿöèÿ æ¸íå æ½ìûñøûëàðäûº êàòûíàñó ì¾ìêiíøiëiãií ºàìòàìàñûç åòåòií ºîñàëºû ¾»ãi.
Îðò – æåð àñòûíäà¹û æàçûº ºàëû» æàðàë¹àí êåí îðíûí ê¼ëäåíå» ¼òåòií ¾»ãi. Îðò áàðëàó, âåíòèëÿöèÿ, òðàíñïîðò ìóºòàæûí îðûíäàéäû.
²½ëàìà æûíûñ ¾»ãiëåð ºàòàðûíà: º½ëàìà îºïàí /íàêëîííûé ñòâîë/, º½ëàìà øóðô, áðåìñáåðã, óêëîí, ñêàò, õîäêè, ïå÷è æ¸íå ñáîéêàëàð æàòàäû.
²½ëàìà îºïàí /íàêëîííûé ñòâîë/, º½ëàìà øóðô äåãåíiìiç òiê ¾»ãiëåðäiº àíûíòàìàñûìåí ñèïàòòàëàäû, áàð àèìðìàøûëû¹û êåíñòiêòå æàé¹àñó îðûíäàðû.
Áðåìñáåðã – æîãàðûäàí òåìåíãå ïàéäàëû êàçáàíû ìåõàíèºàëàí¹àí òðàíñïîðò òóð¹ûñûìåí òóñiðåòií – æåð áåòiíå øûºïàéòûí º½ëàìà ½»¹i.
Óêëîí – ò¼ìåííåí ïàéäàëû ºàçáàíû æî¹àðû êåòåðåòií æåð áåòiíå øûºòàéòûí º½ëàìà ½»¹i.
Ñêàò – æî¹àðûäàí ò¼ìåí ºàðàé åç ñàëìà¹ûìåí ïàéäàëû ºàçáàíû äîìàëàòàòûí, æåð àñòûíäà¹û º½ëàìà ½»¹i.
Õîäîê –
æóìûñøûëàð
ºàòíàñûï,
âåíòèëÿöèÿ,
ìàòåðèàë,
ò½ðëi æàáäûº,
ºóáûð, êàáåëü
¼òêiçåòií æåð
àñòûíäà¹û
º½ëàìà (
êåéäå æàçûº)
½»¹i. Õîäîê – ¸ð
ºàøàí
áðåìñáåðã,
óêëîí,
ñêàòòàðìåí
æàíàñà
¼òåòií,
ê¼áiíåñå
æóìûñøûëàðäû
òàñèòûí
òàñûìàë
ìåõàíèçàöèÿëàðìåí
æàáäûºòàë¹à»
½»¹i.
Ïå÷ü – êåí
ºà¾áàòûíûí
iøiìåí, æåð
áåòiíå
øûºïàéòûí
º½ëàìà ½»¹i.
Àòºàðàòûí
ºûçìåòi:
æóìûñøûëàð
ºàòûíàñ
æàñàó,
âåíòèëÿöèÿ,
ê¼ìið,
ìàòåðèàë
òàñó.
Ïàäàéëû
ºàçáàíû
àë¹àøêû ½øií
äàéûíäàë¹àí
¾»¹iíi
ðàçðåçíàÿ
ïå÷ü äåï
àòàéäû.
Ñáîéêà – âåíòèëÿöèÿ ìóºòàæûí ¼òåéòûí º½ëàìà íå æîçûº ¾»¹i.
Æî¹àðû
àòàë¹àí òiê
º½ëàìà,
æàçûº ¾»¹iëåðäi»
º¼ëäåíåí
ºèû¹ûíàí
óçûíäûº
ì¼ëøåði àíà
¹óðëûò ê¼ï
áîëàäû.
Êàìåðà – äåï
ê¼ëäåíåö
ºûéû¹ûìåí
óçûíäûº
ì¼ëøåði
øàìàëàñ
¾»¹iíi àéòàäû.
Êàìåðàëàðäû
ìàøèíà,
ìåõàíèçìääåði
îðíàëàñòûðûï,
ò½ðëi
ìàòåðèàëäàðäû
ñàºòàï,
ñàíèòàðëûº
ò.á. ñàëàäà
ïàéäàëàíàäû.
Êàìåðàëàðäû»
ê¼ái
øàõòûíûí
îºïàíû /
ñòâîë/
ìà»àéíäà
îðíàëàñàäû.
Êàìåðàëàð¹à
¼çiíi»
àòºàðàòûí
ºûçìåò
ò¾ðiíå ºàðàé
àò ºîéûëàäû: /
àÿëäàìà
êàìåðàñû,
ýëåêòðîâîç
ãàðàæû,
íàñîñòû,
ýëåêòðîïîäñòàíöèÿ,
äèñïåò÷åð,
ìåäïóíêò,
ëåáåäî÷íàÿ,
ñó æèíà¹ûø/
âîäîñáîðíè¹i
ò. á. /òàçàðòó
(î÷èñòíûå)/ –
êåí ºàçûë
àëàòûí
êåííií ¼í
áîéûìåò
æóðãiçië¹åí
¾»ãiíi àòàéäû.
Æåð
àñòàíäà¹û
êåí îéûï
àëàòûí óçûí
çàáîéäû
ëàâà – äåï
àòàéäû.
     1.3.        Êåí îðíûí àøó ( âñêðûòèå) æàéíäà ò¾ñiíiê æ¸íå øàõòà àëàáàëàðûí àøó ñèñòåìàëàðûíû» êëàññèôèêàöèÿëûº áåëãiëåði.
Ïàéäàëû ºàçáà îðíûí áàðëàï íå áîëìàñà ïàéäà¹à àñûðó iñií æóçåãå àñûðàòûí ê¸ñiïòåðäi êåí ê¸ñiï îðíûí ( ãîðíûå ïðåäïðèÿòèÿ) äåï àòàéäû.
Êåíäi æåð
àñòûíàí
îéûï àëûï
òiêåëåé
ïàéäàëàíóøûëàð¹à
íå áîëìàñà
îðòàëûº
áàéûòó
ôàáðèêàñûíà
æiáåðåòií êåí
ê¸ñiï îðíûí
øàõòà äåï
àòàéäû.
Øàõòà äåãåí
¾¹ûì¹à æåð
áåòiíäåãi
º¾ðûëûñòàðìóí
ºàòàð øàõòà
àëàáûíäà¹û
êåíäi êàçûï
¼íäiðiï
àëàòûí
áàðëûº ºàçáà
¾»¹iëåðäi
(âûðàáîòêàëàðû)
æàòàäû.
Øàõòà àëàáû
äåãåíiìiç
øàõòàíû»
¾ëåñiíå
òèãåí êåí
îðûíû íå îíû»
á¸ëåãi. ²àçáà
æ¾ìûñû
êåçiíäå ê¸ìið
ºàáàòòàðûíàí
ìåòàí íå
ê¼ìið
ºûøºûëãàçû
ùû¹ûï ò¾ðàäû.
Ìåòàí
ãàçûíûí
øàõòà
àóàñûíà
àðàëàñûïûëàñòàóûíà
áàéëàíûñòû
øàõòàëàð
áåñ
êàòåãîðèÿ¹à
áåëiíåäi : 1
êàòåãîðèÿ –
øàõòàäàí
òäóëiêòå
¼íåòií
ê¼ìiðäií 1
òîííàñûíàí
5 ì  ìåòàí
øû¹àòûí
áîëñà; 11 – 5 äåí 10ì
äåéí; 111 – 10 íàí 15ì  ,
òûñ
êàòåãîðèÿëû /
ñâåðõ
êàòåãîðíûé/ –
15ì  àðòñà, íå
ñóôëÿðëi
ºàóïòû ò¾ðäå
ìåòàí
ê¼ìiðäåí
øûãûï æàòñà.
Ãàç ê¼ìiðäi íå
æûíûñ
êàáàòòàðûí
ºàóðûò æàðûï
àòàòûí
áîëñà îíäàé
øàõòàëàðäû
åðåêøå
êàòåãîðèÿëû
êàòàðûíà
êîñàäû.
Êåí øû¹àðó
çiñi 3 ýòàïºà
áåëiíåäi :
øàõòà
àëàáûí àøó,
îíû ¸ýiðëåó,
êåí øû¹àðó. °ð –
áið ¸òàïòûí
åçiíå ê¼ëåñi
ýòàïïåí
òû¹ûç
áàéëàíûñòû.
Àøó
ñèñòåìàñû /
ñèñòåìà
âñêðûòèÿ/
¾º¹iëåðäi»
êåíiñòiêòå
îðûí àëó
ñõåìàëàðûí (
ñõåìà
âñêðûòèÿ)
àíûºòàñà
àøó ¸äiñi (
ñïîñîáû
âñêðûòèÿ)
æóìûñ
òåõíîëîãèÿ
ñàïàñûí
ñèïàòòàéäû.
Øàõòà
àëàáûí àøó
/âñêðûòèÿ
øàõòíîãî
ïîëÿ/ äåï æið
àñòûíäà¹û
êåí îðíûíûí
íå îíûí
á¼ëøåãiíií
ºûðìåí
ºàòíàñ
æàéñàòûí
æ¸íå ¸çiðëiê
¾»¹iëåðií
¼òêiç¾ãå æîë
àøàòûí
æûíûñ
àðàñûíäà¹û
äàéûíäàóøû
¾»i¹iëåð
êîìïëåêñiè
àòàéäû.
Øàõòà
àëàáûí
¸çiðëåó
äåãåíiìiç,
øàõòà
àëàáûí
àøºàííàí
êåéií
ê¼áiíåñå
êåííií iøiìåí
ñîë êåíií
áåëåãií
ºàçûï àëó¹à
æîë àøàòûí
¾»¹iëåðäi
/âûðàáîòêàëàðûíûí/
¾»¹iëåó
æ½ìûñòàðû
æàòàäû.
Òàçàðòó äåï ïàéäàëû ºàçáàíû îðòûíàí òiêåëåé ºàçûï àëûï ºûð¹à øû¹àðóäû àòàéäû.
Øàõòà
àëàáûí
àøàòûí
æûíûñ
¾»¹iëåðií –
àøóøû
/âñêðûâàþùèå/
ÿ¹íûé ê¾ðäåëi
/êàïèòàëüíûé/
äåí, àë ¸çiðëiê
êåçiíäå
åòåòií
¾»ãiëåðäi –
¸çiðëiê ¾»ãiëåð
äåï àòàéäû
/ïîäãîòîâèòåëüíûé/.
Ãåîëîãî –
ê¹åí
æà¹äàéûíà
áàéëàíàñòû
þê¼ìið
ºàáàòòàðûíû»
ïëàñòàëàðäû»
ñàíû,
àðàëàðûíû»
ºàøûºòû¹û,
øàõòà
àëàáûíû»
ì¼ëøåði,
º½ëàìà
áóðûøû,
ãåîëîãèÿëûº
áóçûëûñòàð¹û
áàéëàíûñòû
ïëàñòàëàðäû
àøó æîëäàðû
ò¸óåëñiç
/íåçàâàñèìûé/,
ÿ¹íûé ¸ðáið
ºàáàò /ïëàñò/
ºûð ìåí
òiêåëåé
áàéëàíàñòû
áîëûï, íå
áîëìàñà
ò¸óåëñiç
áîëûï
êåçäåñåäi.
Àøó /âñêðûòèå/ ¸äiñòåðiíi» àéûðìàøûëûºòàðû:
a)    Æåð áåòiíåí áàñòàëàòûí áàñ àøóøû ¾»ãi /âûðàáîòêàíû»/ òèïiíå áàéëàíûñòûò – òiêå îºïàí /ñòâîë/, º½ëàìà îºïàí, øòîëüíÿ æ¸íå òóðëi êîìáèíàöèÿëàðû.
b)    ²àçûë¹àí
êåíäi ºûð¹à
ê¼òåðåòií
ãîðèçîíò
ñàíûìåí:
äàðà
ãîðèçîíòòû,
ê¼ï
ãîðèçîíòòû
ò¾ði áîëàäû.
Æåð áåòiìåí
òiêåëåé
ºàòíàñû áàð
áàñòû àøóøû
¾»ãiëåðìåí
ºàòàòàð æåð
àñòûíäà
øàõòû
àëàáûíûí
á¼ëiìøåëåðiíå
æîë àøàòûí
¾»ãiëåðäi» áið
íåøå ò¾ði
áîëàäû:
êâåðøëàã,
ãåçåíê,
ñîºûð îºïàí,
ñêàò ò. á.
Îñû
ê¼ðñåòiëãåí
¾»ãiëåð ¼çiíi»
àòºàðàòûí
ºûçìåòiíå
áàéëàíûñòû
àøóøû
ñèñòåìàíû»
ºîñàëºû
êëàññèôèêàöèÿëûº
áåëãiñiíå
êiðåäi. Ìûñàëû:
äàðà
ãîðèçîíòòû
àøó ¸äiñi òiê
îºïàí ìåí
ê¾ðäåëi
êâåðøëàã, àë
ê¼ï
ãîðèçîíòòû –
òiê îºïàíìåí
æ¸íå ¸ð
ãîðèçîíòòà¹û
íå áîëìàñà
ýòàæ
êâåðøëàêòàðû
àðºûëû
ºîñûìäû.
     1.4.        Øàõòà àëàáûí àøóøû ñèñòåìàíû» âàðèàíòòàðûí àíûºòàï øåøåòií ôàêòîðëàð.
Àøóøû ñèñòåìàíû òàíäàéòûí ôàêòîðëàðäû» iøiíåí /ãåîëîãèÿëûº æ¸íå òåõíèêàëûº/ åêi òîáûíà: òîºòàó¹à áîëàäû.
Ãåîëîãèÿ
ôàêòîðëàðûíû»
iøiíäåãi
íåãiçãiñi äåï :
ïëàñòàëàðû»
ñàíû,
ïëàñòàëàðäûº
ºóëàìà
áóðûøû, áóéið
æûíûñòàðûíûí
êàñèåòi,
ºàáàòòàðäûí
àðàëûº
ì¼ëøåði,¾ãiíäiíií
ºàëûºäû¹û
ÿãíûé,
òèiìñiç
æûíûñ
ºàáàòû,
ºîðûñ /ïëûâóí/
ò.á. ºàëûí
(æàìûëûø)
iøiíäåãi ñóëû
æûíûñòàð,
êåí îðíûíûí
áóçûëûñû,
¾»ãiíi»
òåðåíäiãi,
êîìið
ºàáàòàí
ãàçäûëû¹û,
æåð áåòiíií
àäûð – áóäûðëû
áåäåði.
Òåõíèêàëûº
ôàêòîëûðäû»
íåãiçãi ò¾ði:
øàõòàíû»
æûëäûº ¼íiìi,
¼ìið ìåðçiìi
/ñðîê ñëóæáû/,
øàõòà
àëàáûíû»
ì¼ëøåði, êåí
ºàçûïåíäiðó
òåõíèêàñûíû»
äàìó åðiñi.
Êåéäå ìàçìó
øàìàëäû
ôàêòîðëàðìåíäå
ñàíàñó¹à
òóðà êåëåäi,
ìûñàëû:
øàõòàäàí
ùû¹àðûëûï
æàòºàí
ê¼ìiðäi» êåñåê
ò¾ði ìåíäå.
Àòàë¹àí
ôàêòîðëàð
áàñòû àøóøû
¾»ãiíi» ò¾ðií
òàíäàóäà,
ãîðèçîíò
ñàíûí, îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàðäû»
ò¾ðií, îðíû,
àøóøû
¾»ãiëåðäi
¼òêiçó,
æàíàñòû
ê¼ìið
ºàáàòòàðûí
ºàçó ò¼ðòiáií,
êóðäåëi
/êàïèòàëüíûé/
¾»ãiëåðäi»
ê¼ëäåíå»
ºèìàñ
ì¼ëøåði æ¸íå
îëàðäû òiðåó
òóðëåðií ò. á.
øåøiï áåðåäi.
Ìûñàëû
àëàéº: åòå
òåðåíäåãi
êåí îðíûí
º½ëàìà
îºïàí òiê ìåí
àøºàí½òûìäiãi.
Òàóëû æåðäå
êåí îðíûí
øòîëüíÿìàí
àøºàí ä½ðûí.
²½ëàìà æ¸íå
òiê æàðàë¹àí
ê¼ìið òàðûí
ºàáàòû òåê
ºàíà ê¼ï
ãîðèçîíòû
¸äiñïåí
àøºàí
óòûìäû.
Ãàçäû ê¼ìið
ºàáàòòàðûí
àøàòûí
ê¾ðäåëi ¾»ãiëåð
/âûðàáîòêè/
ìîë àóà
¼òêiçåòiíäåé
ê¼ëäåíå»
êåñi¼ëìåð
ºàóïñûçäûº
åðåæåñiêå
ò¸í ¼òå êåí
áîëó¹à òèiñòi.
Àøóøû /âñêðûòèå/ æîáàñûí æàñà¹àíäà ãåîëîãèÿ, òåõíèêàëຠôàêòîðëàðûí êîìïëåêñòi ò¾ðäå áiðäåí ºàðàëàäû.
     1.5.        Àøóøû ñèñòåìàñûí òàíäà¹àíäà¹û æ¸íå áàñòû àøóøû ¾»ãiëåðäi» îðíûí áåëãiëåãåíäåãi ºîéûëàòûí ýêîíîìèêà òiëåêòåði.
Ýêîíîìèêàëûº
óòûìäû áîëó
¾øií àøóøû
ñèñòåìàñûí
æîòàëà¹àíäà
ìûíàäàé
òåõíèêàëûº
æ¸íå
óûìäàñòûðó
æîëäàðûí
åñêåðãåí
æ¼í: àøóøû
¾»ãiíi» ºóûñ
êåëåìiíi»
ìèíèìóì
áîëóû; øàõòà
º½ðëûñîíäà
àë¹àøêû
ê¾ðäåëi
/êàïèòàëüíûé/
øû¹ûíû»
ìèíèìóìû
¹àò¾ñiðó.
ºóðûëûñ
ìåðçiìiíi»
ºûñºàëûëû¹û;
á¾êië æåð
àñòûíäà¹û
¾»ãiëåðäå
/ãîðíûå
âûðàáîòêè/
òðàíñïîðò áið
òèïòi áîëûï
íå áîëìàñà
îñû¹àí
ìàêñèìóì
æàºûíäûëû¹û;
ñàòûñûç
òðàíñïîðò å»
áîëìà¹àíäà,
ìèíèìóì
ñàòûëû
òðàíñïîðò;
øàõòû
øûðóàøûëû¹ûíû»
ìåçãiëiìåí
æà»àðûï; ¸ð-áið
ýêñïëóàòàöèÿäà¹û
ãîðèçîíòòû»
ê¼ìið ºîð ìîë
áîëûï øàõòû
îºïàíûí
ñèðåê
òåðåíäåòóií
ºàìòàìàñûç
åòåòií áîëóû
êåðåê.
Øàõòàíû óòûìäû æ¸íå ñåíiìäi àóà àóûñòûðóû ºàøòàìàñûí åò¾.
Àøóøû
ñèñòåìàñûí
òàíäà¹àí
êåçäå
ê¼ðñåòiëãåí
áàð òiëåêòi
áiðäåí
ºàìòàìàñûç
åò¾ãå
ì¾ìêiíøiëiê
áîëà
áåðìåéäi.
Òëåêòåðäi»
áiðàçi
áið¼áiðiíå
ºàéøû
áîë¹àíäûºòàí,
òåê ºàíà
ñàëûñòûðûï
îòûð¹àí
ñèñòåìà
òàíäàëàäû.
Àøóøû
ñèñòåìàíû
æîáàëà¹àí
êåçäå, àøóøû
/ê¾ðäåëi/
¾»ãiëåðäi»
ºûçìåò
ìåðçiìi ê¼áiíå
øàõòûëàðäû»
ìåðçiìiìåí
òåíäåñòiðiëiï /40-60
æûë/ àëûíàäû.
Îñû ìåðçiìi
øiíäi àøóøû
âûðàáîòêàëàðäû»
òiðå¾ií
æà»àðòûï
ò¾ðó
ºûìáàòºà
ò¾ñåäi.
Ðåìîíò
øû¹ûíûí
àçàéòó ¾øií
âûðàáîòêàëàðäû
ºàòòû
æûíûñòàðäû»
àðàñûìåí
¼ò¾ êåðåê.
Ýêñïëóàòàöèÿ
øû¹ûíûäà
ê¾ðäåëi
/êàïèòàëüäû/
¾»ãiëåðäi» îðûí
òåïêåí
æûíûñàíû
áàéëàíûñòû.
Æûíûñ ¾»ãiëåðií ñàºòàó, æûíûñ, ê¼ìiðäi òàñûï ñûðòºà ê¼òåð¾ ñûðòºà à¹ûçó, âåíòèëÿöèÿ øû¹ûíäàðû ìèíèìàëüäû áîëó¹à òèiñ.
κïàíäû /ñòâîë/ ºîðûñòû íå áîëìàñà æàðûºøຠæûíûñòû» àðàñûíà ñàëó¹à áîëìàéäû.
1.7           ñóðåòòå
Øàõòà
îºïàíäàðûíà»
æàé¹àñó
ñõåìàëàðû
êåðñå – òiëãåí:
îðòàëûºòû.
Åêi¼¾ø îºïàí
øà¹ûðëàíûï
øàõòà
àëàáûíû»
îðòàëû¹ûíàí
îðûí òåáåí /1.7
á ñóðåòi/.
     Öåíòðàëüíî-îòíåñåííàÿ
Áàñòû îºïàí / ñòâîë/ øàõòà àëàáûíûí îðòàëû¹ûíäà æàé¹àñûï, àë åêiíøiñi øàõòà àëàáûíûí æî¹àð¹û áåòiíäå îðíàëàñàäû / 1.7 á ñóðåòi/.
Àë (
ôëàíãîâàÿ
ºàíàòòû)
Áàñòû îºïàí
øàõòà
àëàáàñûíûí
îðòàñûíäà
æàé¹àññà,
êîñàëºû åêi
îºïàí øàõòà
àëàáàñûíûí
åêiºàíàòàíäà
îðíàëàñàíäû.
Êåðñåòiëãåí
åêi îºïàí
øàõòà
àëàáàñûíû»
îðòàñûíäà
æàé¹àññà, àë
ºîñàëºû åêi
îºïàí øàõòà
àëàáàñûíû»
åêi
ºàíàòàíäà
/ôëàíãàëàðûíäû/
îðíàëàñàäû.
Êåðñåòiëãå
åêi îºïàí
øàõòà
àëàáàñûíû»
øåê
àðàñûíäà /1.7 â
ñåðåòi/, íå
áîëìàñà
òåìåíãi øåê
àðàñâiíäà
îðíàñàëàñó
ì¾ìêií /1.7 ã
ñóðåòi/.
Òóéäåêòåë
êºîñàºòàë¹àí
êîìáèíèðîâàííûé/
Åêi áàñòû
îºïàí /ñòâîë/
øàõòà
àëàáàñûíû»
îðòàëû¹ûíäà
áiðiíøi
âàðèàíòºà
óºñàñ
æàéäàñàí, àë
¾øiíøi îºïàí
øàõòà
àëàáàñûíû»
æî¹àð¹û øåê
àðàñûíàí
åêiíøi
âàðèàíòºà
óºñàñ
îðûíàëàäû /1.7 ä
ñóðåòi/.
     1.6.        ²àçáàëàó àëäûíäà¹à øàõòà ê¼ìið ºîðûí ºàçûïàëó ¾øií øàõòà àëàáûí á¼ëiï ºèûï – ïiø¾.
Øàõòà
àëàáàñûíû»
ôîðìàñû
êåíiøiíi» îðûí
ãåîëîãèÿ
æà¹äàéûíà
áàéëàíûñòû
¸ð ò¾ðëi
áàëàäû.
Øàõòà àëàáû
áið ¹½òàñ
æàçûº áîëûï
ãåîëîãèÿëûº
æàðû¹û
áîëìàñà òiê
áóðûøòû
áîëûï êåí ºазу
iciíe û»¹àéëû
áîëàäû  / 1.8. сурет /. 
Æàçáà
ºàáàòòû
øàõòà àëàáû
ïëàíäà
ãîðèçîíòàëü
æàçûºòû¹ûíäà,
àë òiê
ºàáàòòàð
âåðòèêàëü
æàçûºòû¹ûíäà
êåðñåòiëåäi.
Êåéáið øàõòà
àëàáûíû»
åãæåé
¼òåãæåéi
êàéið
ºàáàòûíû»
æàçûºòû¹ûíäà
êåðñåòiëå
áåðåäi.
°ð-áið øàõòà
àëàáûíû»
øåêàðàñû
áîëàäû/
Øàõòà
àëàáûíû»
æî¹àð¹û
æàºòà¹û
øåºàðàñû» /1.8
ñóðåò/ àá
æîëàäû
øåêàðà âã
òåìåãi
øåêàðà, àë ÀÂ
ìåí ÁÃ
àðàñûíäà¹û
æàèëûì
øåêàðàñû
/ãðàíèöà ïî
ïðîñòèðàíèé/
àòàëàäû. Êåé
áið êåí iøiíäå
êåçäåñåòií iði
ãåîëîãèÿ
æàðàºòàð
øàõòà
àëàáàðûíû»
òàáè¹è
øåºàðàñû
áîëà ºàëàäû.
°ðèíå ìóíäàé
æà¹äàé äà
øàõòà
àëàáàñûíû»
ôîðìàñû òiê
áóðàøòàí
¼çiøå áîëàäû.
Êåí iøiíäå iði
ãåîëîãèÿëûº
æàðûºòàð
êåçäåñïåñå
øàõòà
àëàáàñíû»
øåêàðà
ì¼ëøåði
øàõòàíû»
åíäiðiñòiê
îíiìiêå
ûëàèºòàï
àëàäû.
Øàõòàíû»
¼íiìi äåï
/ìîùíîñòü
øàõòû/ óàºûò
ì¼ëøåðiìåí/
ò¸óëiê, æûë
iøiíäå /ºûð¹à
ê¼òiðiëåòií
ïàéäàëû
ºàçáàíû»
ñàíûí
àòàéäû.
Íå ¹½ðëûì øàõòàíû» åíiìäiãi ê¼ï áîëñààê, ñîë ¹½ðëûº øàõòà àëàáàñûíû» ì¼ëøåði, ïàéäàëû ºàçáàíû» ¼íäiðiñòiê ºîðû.
Zïðîì ñîíøàëûº ê¼ï áîëàäû. Àòàë¹àí ïàðàìåòðëàðäû» øàõòàíû» ºûçìåò ìåðçiìi ìåí Ò ºàòíàñûí êåëåñi ôîðìóëóäàí êåðåìiç:
     
Øàõòà
¼íiìäiëiãi íå
¹½ðëûì
æî¹àðû áîëñà,
ñîíøàøàëûº
òåõíèêîýêîíîìèêàëûº
êåðñåòêiøi
æàºñû
áîëàäû. Îñû
ê¾íãi ê¼ìið
øàõòûëàðûíû»
¼íiìäiëiãií
êåáiíåñå
æûëûíà, 1.8 äåï 3?6
ìëí. ò. äåéí
æàáàëàíûï
àëûíûï æ½ð.
Ìóíäàé
øàõòûëàðäû»
ºûçìåò ¼ìiði 50-60
æûëäàí êåì
áîëìàéäû.
Àòàë¹àí
æà¹äàé¹à
ñ¸éêåñ
øàõòà
àëàáàñûíû»
ìåëøåði:
æàçûº ê¼ìið
ºàáàòòàðûíäà
æàéûëûì
áà¹ûòûìåí 3
òåí 10 êì äåéí,
æ¸íå º½ëàìà
áåòiìåí 1,5 íàí 3
êì äåéí; òiê
ºàáàòòàðäû
æàéëûì
áà¹ûòûìåí – 2,5
íàí 7 êì äåéí,
àë º½ëàìà
áåòiìåí 0,8 äåí 1,5
êì äåéí.
Êåí æóìûñûí óûìäàñòûðó¹à û»¹àéëûï øàõòà àëàáàñûí ºàíàòòàð¹à, áðåìñáåðã, óêëîí àëàáûíà, ýòàæäàð¹à, ïàíåëüãå, òà¹û áàñºà  ºàçûï àëó¹à ûºøàì àëàáàñûíà áåëiíåäi /1.9 ñóðåò/.
Øàõòà
îïàíûí
øàõòà
àëàáûíû»
îðòàëû¹ûíû
åòêiçiï øàõòà
àëàáûí åêi
ºàíàòºà
áåëiï
òàñòàéäû.
Åãåð ºàíàò
ì¼ëøåði áiðäåé
áîëñà òå»
ºàíàòòû
àëàáû, àë òå»
áîëìàñà –
ºàíàòòû
àòàëàäû. Æåð
áåòiíi»
ðåëüåô»íå
áàéëàíûñòû,
íå áîëìàñà
øàõòà
àëàáàñû ñó
áàññåéíiíåí
òåìåíäå
ºàëûï øàõòà
îºïàíû
àëàáûíû»
îðòà êåçiíåí
æàé¹àñó¹à
îðûí áîÿìàé
ºàëñà, ñûíàð
ºàíàòòû
àëàáà ïàéäà
áîëàäû.
²îñ ºàíàòòû øàõòûëàðäà òàçàðòó æóìûñû øàõòûíû» åêi ºàíàòûíäà áiðäåé æ¾ðãiçiëiï øàõòûíû» ¼íiìäiãií êåáåéòåäi.
Шахта алабасын ерлеу алабы /поле по восстанию/ ягный бремсберг алабы /окпанын
ò¼»iêåãiíäåãi
камералар орныластын нeriзri горизонттан жогары/, æ¸íå
º½ëàìà алабы /уклонное поле /нeriзri
горизонттан темен/.
Шахта алабасын ºàçûí àëó¹û» ¹àéëûï êåí ¾íãiëåði àðºàëû этаж, панель, горизонтêà беледi.
     Шахта алабасын этаж эдiсiмен дайындаганда /1,9 а суретi/,
ýòàæ
øòðåêòåðiìåí
óçûííàí
ñîçûë¹àí
ó÷àñòêåãå
/ýòàæ¹à/
áåëåäi;
æî¹àð¹û øåê
àðàñû
âåíòèëÿöèÿ
øòðåãi, àë
òåìåíãiñi–
òðàíñïîðò
(òàíóøû)
øòðåãi, àë åêi
æຠºàíàòû
øàõòà
àëàáàñûíûí
øåê àðàñûíà
òiðåëåäi.
Øàõòà
àëàáàñûíûí
áàðëûº
ýòàæäàðûíûí
æóìûñû
¼ðëåó
áåòiíäå¹i
ê¾ðäåëi
áðåìñáåðã,
àë ûëäûé
º½ëàìà
áåòiíäåãi –
êóðäåëi óêëîí
ºûçìåòiìåòiìåí
ºàìòàìàñûç
åòiëåäi.
Ýòàæäû»
øòðåê
àðàñûíû»
º½ëàìà
áèiêòiãi 200 – 450 ì
àðàñûíäà.
°äåòòå
îñûíäàé
ïàðàìåòðäå
òàçàëàó
çàáîé
ôðîíòû
øàõòû¹à
æóêòåëãåí
åíäiðiñ åíièií
ºàìòàìàñûçåòó
ºàìòàìàñûç
åòiëåäi.
Ýòàæäûº
áèiêòiãií ¿ý  
ìûíà
ôîðìóëàìåí
øàìàëó¹à
áîëàäû:
                                                                            
     
     
̽íäà   L - òàçàëàó æóìûñûíûí æûëäûº ìåðçiìäå æûëæó ì¼ëøåði,ì;
g - ïàéäàëû ºàçáàíû» òû¹ûçäû¹û, ò/ì3;
m-каáàòòû» îðòàøà åñåïïåí àë¹àíäà¹û ºàëûíäû¹û;
ñ - ýòàæäà¹û ê¼ìiðäi òîëûº îéûï àëó êîýôôèöèåíòi;
2 -ºîñ êàííàòòû øàõòû» æóìûñ ôðîíòûíû» ñàíû;
gm 
ê¼áåéòiíäiñi
ºàòáàíû»
/ïëàñòûí/
¼íiìäiëi¹ií ò/ì2 
¼ëøåìi ìåí
ñèïàòòàéäû.
Åãåðäå
ºàçûëà¹ûíûï
æàòºàí
æàë¹ûç
ºàáàò /ïëàñò/
îðíûíäà ê¼ï
ºàáàòòû êåí
áîëñà
ýòàæäû»
åíêåé
(º½ëàìà)
áèiêòi¹i ìûíà
ôîðìóëàìåí
àíºòàëàäû:
                                                                            
     
     
̽íäà   Sð- áið ìåçãiëäå òóãåëäå ºàçûëàòûí ºàáàòòû ºîñûíäû ºàëû»äû¹û íå áîëìàñà îíû» áið á¼ëåãiíi» ºîñûíäû ¼íiìi ÿ¹íûé Sð=ð12+.+ðn.
Ýòàæäû» å»êåé áåòiíi» òiê æàäûºòûºòà¹û ïðîåêöèÿñûí ýòàæäû» òiê áèiêòiãi äåï àòàëàäû. Ýòàæäû» òiê áèiêòiãií ¿ý ìûíà ôîðìóëàìåí òàáûëàäû:
                    
̽íäà  a-ïëàñòû» ò¾ñó áóðûøû, ãðàä;
Ýòàæ
ºàíàòûí
ó÷àñòêiëi äåï
àòàéòûí
àðàëûº
áðåìñáåðã
íå áîëìàñà
ñêàòïåí
àðºûëû êiøi
á¼ëiìãi
á¼ëiíåäi.
Áðåìñáåðã
íå ñêàòòû»
¾ëåñiíå
òèiãåí
ýòàæäû»
á¼ëiãií ºàçûï
àëûíàòûí
àëàáà
àòàíàäû
/âûåìî÷íîå
ïîëå/. Êåí
¾»ãiëåðiíi»
îðûíàëàñóûíà
áàéëàíûñòû
ñû»àð íå ºîñ,
ºàíàòòû
àëàáà áîëóû
ì¾ìêií.
²óëàìàëû
áåòiìåí
ºàçûï
àëûíàòûí
àëàáà
ê¼áiíåñå
åêiãå á¼ëiíåäi
/ïîäýòàæ¹à/.
°ð-áið
ïîäýòàæäà áið
¹àíà ëàâà
æàé¹àñòûðûëàäû.
Ïîäýòàæäû»
øåê àðàñû
àðàëûº
/ïîäýòàæíûé/
øòðåêòåí
¼òåäi.
Ïàíåëü
¸äiñiìåí
äàéûíäà¹àíäà
øàõòà
àëàáàñû (1.9,i
ñóð) ûëäûé¹û
áåòòåï ºàº
á¼ëiíiï
/ì¼ëøåð
øàìàñû 800-1200ì
äåéií/, àë
óçûíäûº
ì¼ëøåði 1500-2000ì
æåòåäi.
Øàõòûíû»
íåãiçãi òàñó
øòðåãiíåí
ïàíåëüäi»
¸ëáåòòå
îðòà êåäiíåí
¼ðãå ºàºàðàé
ïàíåëü
áðåìñáåðãi
¾»ãiëåíií,
êåéiííåí ñîë
øòðåêòåí
ûëäûé¹à
áåòòåï
ïåíåëü
óêëîíû
¾»ãiëåíåäi.
Ïàíåëü
ûëäûé¹û
ºàðàé
/êîíâåéåð,
âåíòèëÿöèÿ/
øòðåêòåði
àðºûëû
ÿðóñºà
á¼ëiíäi. Åêi
øòðåêòi»
àðàñûíäà áið
ëàâà
îðíàëàñàäû.
Ïàíåëü ¸äiñiíi»
ýòàæ
¸äiñiíiìåí
ñàëûñòûð¹àíäà¹û
àðòûº øûëû¹û
ºàçàï àëó iñií
øî¹ûðëàíäûðûï,
ºàðºûíäàòó¹à
æîé àøàäû.
Êîíöåíòðàöèÿ
/øî¹ûðëàíäûð/
iñi ê¼ìiðäi»
¼çiíäiê ºóíûí
ò¼ìåíäåòåäi.
Ïàíåëü
¸äiñiíäå
ÿðóñòàðäà
ê¼ìið ºîðûí
øåãií¾
¸äiñiìåí
ê¼ìiðäi
çàáîéëàðäàí
íåãiçãi òàñó
øòðåêòåðiíå
ïðîãðåññèâòi
êîíâåéåð
òðàíñïîðòûìåí
æåòêiç¾ãå
ì¾ìêiíäiº
òó¹ûçàäû.
Ïàíåëü ¸äiñiíi»
êåìiñòiãiíå
ìûíàëàðäû
æàòºûçó¹à
áîëàäû - ýòàæ
¸äiñiíäåãiäåé
åìåñ å»êåé
¾»ãiëåðäi» ñàíà
àíà ¹óðëûì
ê¼ï áîëàäû,
æåð
àñòûíäà¹û
øòðåê
áîéûìåí
òàñûëàòûí
òðàíñïîðò
æóìûñû 20-30%
óë¹àÿäû.
Ïàíåëü ¸äiñií
æàçûº íå
ê¼ëáåó
æàçûë¹àí 16-18°
äåéí ê¼ìið
ºàáàòòàð
ºîðûí
ºàðº¼íäû
ºàçûï àëó
¾øií
ºîëäàíàäû/
Ïîãîризонтты /1.9 в сур./
дайынды¹ûíäà ор
жа¹ûíäà¹û
áîëàñûí
ò¼ìåíãi
º½ëàøà
àëàáàëàðû шахтаны»
нeгiзгi горизонтынасаналады. °p-бip бремсберг не алабы шeгiну ¸дiciмeн
ºазылып алынатын столб аталатын алаба¹à
ºàäûïàëàíàäû.
Пласты»ы» ºулаìà бурышы 12° дейн, пласт ¼те газдi /1т
ºазып
алынатын
кемiрден 15м3 жо¹ары/, сый¹ызушы жынысты»
¼те сулы болып, к¾рделi гипсометрия ж¸не геология
бузылымыны» ºулама буры кемiр
ºàáàòûíûº ºулаума
б½рышына жаºын болып, ºазба столбы атал¹ан алаба геология
бyзылысаpaсына сыябын болса ºолдану¹а дурыс деп табылады.
Горизонтты б¼лек столбтар¹а (¼ðãå
áîëñàí,
òîìåíãi
áåòêå
áîëñûí) á¼ëó
¸дiсi кен орын ал¹ан себебтерi механизмдi комплекстердi» кобеюiпе,
лава жабдыºтарыны» монтаж ж¸не демонтаж жумысы азайту, шахтыны»
терендеуi мен кемiрден шы¹тын газды» кобеюiнен байланысты.
Блок дайындсы /1.9 г сурет/ жер астында¹ы узыттын м¼лшерi 8-12км
шаха алабы 2-4 б¼лшекке /блок/ белiнедi.
Погоризонтты ¸дiстiн кен орын ал¹ан себебтерi мынау: 
механизмдi комплекстердiн к¼беюi, лава жабдыºтарыны»  монтаж
ж¸не демонтаж ж½мысыны» азаюы, осы¹ан ºoca, шахтыны»
терендеуi мен к¼мipден шы¹атын газды» к¼беюi.
Øàõòà
àëòàñûí
áëîê
äàéûíäà¹àíäà
/1.9,ã ñóðåò/ æåð
àñòûíäà¹û
½çûíäûº
ì¼ëøåði 8-12êì
øàõòà
àëáàñû 2-4
á¼ëåêêå
/áëîê/ á¼ëiíåäi.
°ð-áið áëîê
iøiíäå
òàçàðòó
æ¸íå
äàéûíäàóøû
¾»ãi ¾»ãiëåéòi»
çàáîéëàðäû»
àóàñûí
àóûñòûðàòàí
âåíòèëÿöèÿ
òàðìàºòàðû
¼ç àëäûíäà
äåðáåñ áîëóû
ºàæåò: áiðiíøi
æåë êiðiòií,
åêiíøiñiäåí
øû¹àòûí. °ð
áëîêòàðäû»
á¸ðiíäå áiðäåí
¼òåäi ºàäûï
àëûí¹àí
ïàéäàëû
ºàçáà
áëîêòàðäà»
áàñ
òðàíñïîðò
øòðåãiìåí
ÑÊÈÏ
îºïàíûíà
æåòêiçiëiï
æàòàäû. Æåð
àñòûíäà¹û
øàõòà
àëàáàñûí
áëîêºà
ìûíàäàé
æà¹äàéäà
á¼ëãåí
ä¾ðûñ: øàõòà
àëàáàñûíû»
½çûíäû¹û
¾êì àññà,
æiðåñà ¼òå
ãàçäà ê¼iðäi
ê¼ï ºàáàòòû
ê¼ðñåòêiøêå
íå áîëûï
ò½ð¹àí
øàõòàäû» (8 äåï
10ìû» ò/òäóêiï
íåí æî¹àðû).
     1.7           Жер астында¹ы шахта алабасыны» белiмдерi ºûçûï пайдалану т¸ртiбi.
Метан бойынша III ж¸не жо¹ар¹ы категориялы шахталарда, 
этаждарды ж¸не панель iшiндегi ярусты жо¹ардан бастап темен
ºарай iреттеп пайдаланады /нисходящие/. Суы к¼п, газы аз шахталарда
¾êìåòòi» кен ендiрiсiнде хаупсiздiк
баºылау мекемесiнi» (госгортехадзор) шешiмi бойынша
т¼меннен жо¹ары алатын т¸ртiпкеде ½лыºсат
берiледi /ерлеу/. Этажда¹ы кемiр ºорын тiкелей не керi ºайту
¸дiсiмен алу¹а болады. Бiрiншiсiнде тазалау ж½мысы ортадан
басталып шахтыны» шек арасына карай бетвалса /10,а сур/ eкiншiciнде-кepiciншe
/10, б сур/.  
Êåðiñiíøi ¸äiñòiº òiêåëåé ¸äiñêå ºàðàãàíäà, ½òûìäû æàãûíà ìûíàëàðäû æàòêûçàìû».
1.    Ýòàæ  æåíå ÿðóñ øòðåêòåðiíi» òiðåóëåðií ñàºòàï ò½ðó øû¹ûíû àðàçàí¹à ò¾ñíåê.
2.    Ýòàæ íå
ÿðóñ
òðàíñïîðò
øòðåãiìåí
áåðiëiï òóð¹àí
òàçà àóàíû¹
êåí àëûí¹àí
îðûí¹à ñi»iï
êåòó
ì¾ìêiíøiëiãií
àçàéòó
ìóìêiíøiëiãií
òàðûëòàäû.
Øåãiíó
¸äiñiìåí
ê¼ìûð ºàçûï
êåëåæàòºàí
ê¾ííi» åçiíäå
¼ðò øû¹à
ºàëñà åðò
îðíû /1.10ñóð/
áåãåò /1/
àðäûëû áåëiíiï
áåãåóäi»
àëäûíàí êåií
òiëiï-¼òåòií
¾»è  íåãå;
æàíà ëàâàíû
áàñòà¹à
æîëàøûëàäû.
3.    Øåãiíó ¸äiñií
ºîëäàíûëàòûí
ýòàæ íå
ÿðóñòû»
¸çiðëiãií
àëäûí àëà
ºàìòû¹àí
êåçäå
òàçàðòó
æ¾ìûñûìåí
æåð
àñòûíäà¹û
ºàçûíäûëàðäû
äàéûíäàó
æóìûñûíû»
îðûíäàóíäà
áið – áiðiíå
êåäåðãi
ò¾¹ûçáàé
òðàíñïîðò,
ìåõàíèçì,
ºîíäóð¹ûëàðäû»
ïàéäàëàíóû
æàºñàðàäû.
4.    .Àëäûí àëà ¾»¹ëåíãåí øòðåêòåð  êåí ºàáàòûí òîëûº çåðòòåóãå ì¾ìêiíøiëiê ò¾¹ûçàäû.
Êåí îðíûí òiê
áåòiëåí ºàçó
¸äiñiíií
òèûìäû
æà¹ûíà
ìûíàëàð
æàòàäû:
Òàçàëàó
çàáîéëàðäû
äàéûíäàó
ìåðçiìi ºûñºà
æåíå
àëäûíàëà
¼òåòií øòðåê
øû¹ûíäàðû àç
áîëûï. Áóë
øòðåêòåðäií
îí áîéëû
àð¹àí ñàéûí ,
àóà
àóûñòûðó iñi
ºûéûíäàé
ò¾ñåäi.
Øàõòà
àëàáàñûí
ïàíåëü
¸äiñiìåí
äàéûíäàéòûí
áîëñà ÿðóñ
àëàáàñûí
øåãiêó
¸äiñiìåí ýð –
äàéûì
ºàç¹àí äóðûñ
øàõòà
àëàáàñû
ýòàæ¹à
á¼ëiíñå
øåãiíó ¸äiñi
òåê ºàíà
øàõòà
ºàíàòûíûí
ì¼ëøåði 2êì
àñïàéòûí
áîëñà
ºîëäàíûëóû
ìóëåêií .
Áðåìñáåðã
àëàáàñûíäà¹û
ïàíåëüäàð
øàõòà íû»
îðòàñûíàí
áàñòàï
øåòêå ºàðàé
àëûíàäû.
Ïàíåëüäåðäií
îñû
ò¸ðòiááåí
äàéûíäàó
¸äiñi àë¹àøêû
ïàíåëüäåði
äàéûíäà¹àíäà
áàñ øòðåê
¾º¹iëåó
æ¾ìûñ
ê¼ëêìií
àçàéò¾¹à
ì¾ëåêiíøiëiê
áåðåäi.
Øàõòà
àëàáàñûíû»
ïàíåëüäåði
øàõòûíû»
øåòêi øåê
àðàñûíàí
îðòàëûººà
ºàðàé øåãiíiï
àëûí¹àí æåí,
åéòêåíi
ì¾íäàéäà
áàñòû øòðåê
áiðòiíäåï
åøiðiëå áåðåäi.
Øàõòà
àëàáàñûí
äàéûíäàó
/ïîäãîòîâêà/
¸äiñiíå,
äàéûíäàë¹àí
àëàáà
áåëiìäåðiíi»
iñêå ºîñó
ò¸ðòiái æ¸íå
øàõòà
àëàáàñûíû»
iøiíäåãi
îºïàíäàðäû»
îðíàëàñóûíà
áàéëà àóà
àóûñòûðó
ñõåìàëàðû ¸ð
ò¾ði
êåçäåñåäi.
/1.11 ñóð/ ýòàæ
¸äiñiìåí
äàéûíäà¹ûí
øàõòà
àáðàáàñûíäà
îºïàíäàðäû»
îðíàëàñóûíà
áàéëàíûñòû
êåçäåñåòi»
àóà
àëìàñòûðó
âåíòèëÿöèÿ
ñõåìàëàðû
ê¼ðñåòiëãåí.
κïàíäàðäû»
îðòàÿûºòà
æàé¹àñºàí
æà¹äàéäà
òàçà àóà 1
îºïàíàí æåð
áåòiíåí êiðiï
îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàðäàí
øûãûï,
í½çäåëi
áðåìñáåðã
àðºûëû
òàñóøû
øòðåêêå æåòå
åêiãå á¼ëiíiï
òàçàðòó
ëàâàëàð¹à
áàðàäû.
Ïàéäàëà¹àí
àóà
ûëàñòàíûí
âåíòèëÿöèÿ
øòðåãiíå
øûãûí, ñîäûí
êåéií
àäàìäàð
æ¾ðåòií
õîäîêïåí
âåíòèëÿöèÿ
îºïàíûíà /2/
æåòiï ¸ði ºàðàé
àòìîñôåðà¹à
øû¹àäû.
Øàõòûíû»
ûëäûéäà¹û
êåí
àëàáàñûíäàäà
àóà
îñûëàéøà
àóûñòûðûëûï
òóðàäû. /1.11, à
ñóð/
ê¼ðñåòiëãåí
øàõòàëû» ¼ð
áåòiíäåãi
àëàáàñûíäà
ïàéäàëàí¹àí
àóà
æî¹àðûäàí
õîäîê
áîéûìåí
òåìåí
æûëæûéäû. Á¾ë
ñõåìà¹à
ûë¹ûé æîë
áåðiëå
áåðìåéäi.
Õàóïñiçäiê
åðåæåñi
áîéûíøà
ãàçäû
øàõòàëàðäà
ïàéäàëàí¹àí
àóà ê¼ìið
ºàáàòûíû»
º½ëàìà
á¾ðûøû 10º äàí
æî¹àðû áîëñà
òåê åðãå
ºàðàé
áåòòåï
æiáåðóãå
ð¾ºñàò
áåðiëåäi.
κïàíäàðäû»
îðòàëûºòàí-iðiêòåëãåí
ñõåìàìåí
îðíàëàñºàí
æà¹äàéäà /1.11,á
ñóð/
/öåíòðàëüíî-îòíåñåííûé/
ûëàñòàí¹àí
àóàíû ¸ð
ºàøàíäà
¼ðãå êàðàé
à¹ûäûï
æàòàäû. Á¾ë
ñõåìàíû»
áiðàç
êåìiñòiãi
äîëóûíà
áàéëàíûñòû
øàõòàëàðäà
ñåëäið
êåçäåñiï
ò½ðàäû. ´òå
ãàçäû
øàõòàëàðäà
æ¸íå ê¼ìið
ºàáàòûëû»
º½ëàìà
á¾ðûíû 10º
æî¹àðû áîëåê
øàõòà
àëàáàñûí
àøó ¾øií
íåãiçiíäå
º½ðàñòûðûë¹àí
/êîìáèíèðîâàííûé/
îºïàí
îðíàëàñòûðó
ñõåìàëàðû
ºîëäàíûëàäû.
Îðòàëûº êå
áîëìàñà
îðòàëûº-iðiêòåëãåí
ñõåìàëàðäà
åíòèëÿöèÿ
à¹ûñ æîëû
ëàâà ýòàæäû»
øåê àðàñûíà
æåòêåíäå
áàðûíøû
½çàðàäû.
Øàõòà
îºïàíäàðû
äèàãîíàëüäi
îðíàëàñºàí
ñõåìàñûíäà
âåíòèëÿöèÿ
à¹ûñ æîëû
ºûñêàëàó
áîëûï
ëàâàíû» ýòàæ
iøiíäåãi îðûí
àëûñûíà
áàéëàíûñòû
ìûíàäàé
êåìøiøiëiêòåði
áàð:
àðàëûºòûºòàðûíû»
àëûñòû¹ûíà
áàéëàíûñòû
åêi æàºòû
ñáîéêàìåíºûñó
æ¸íå
ôëàíãàäà¹û
îïàíäàðäû
ºîñàëºû
æ½ìûñºà
ïàéäàëàíó
ºèûí¹à
ò¾ñåäi.
κïàíäàðäû»
øàõòà
àëàáàñûíû»
äîëàí.
Òàðûíà
æàéãûñòûðó
øàõòà
àëàáàñûí
º½ëàìà
îºïàíäàðìåí
àøºàíäà
êåçäåñåäi.
Ýòàæäàðäû»
ºîðûí øåãiíiï
àëó
¸äiñòåðiìåí
ºàáàò øàõòû
îºïàíäàðûí
åíäi
ñêâàæèíàëàðìåí
á½ð¹ûëàï
ôëàíã
ñõåìàñûìåí
æàé¹àñòûðó,
¸ñiðåñå åòå
ãàçäû
øàõòàëàðäà
æ¸íå øàõòà
àëàáûñí
áëîêòi
ñõåìàñûìåí
äàéûíäàóäà
êåí îðûí
àëàäû.
     1.8. Êåí îðëûíà æîë àøó æ¾åëåði /ñèñòåìà âñêðûòèÿ/.  1.8.1. Æàë¹ûç äàðà ïëàñòàíû àøó.
1.12 Ѿðåòòå
æàë¹ûç äàðà
æàçûëà
æàòºàí
ïëàñòàíû òiê
îºïàíìåí
àøûï îíû»
ºàçûï àëó
ò¸ðòiái
êåðñåòiëãåí.
ʼðñåòiëãåí
æ¾éåäå
àëäûìåí òiê
îºïàí,
ñîëäàí êåéií
îºïàí
òåíiðåãiíäåãi
êàìåðàëàð,
êàïèòàëüäi
áðåñáåðã
õîäîãiìåí
àëàáàñûíû»
åðiíå ºàðàé
åòåäi.
Øàõòàíû»
åðäåãi
àëàáàñûí
ºàçûï
òàóûñà
áàñòà¹ûíäà
øàõòàíû»
ûëäûé
áåòòåãi
àëàáàñûíû»
ºîðûí ºàçó
¾øií êóðäåëi
óêëîí
äàéûíäàëûï
ºîéûëàäû.
Àòû àòàë¹àí
¾»ãiëåð
/áðåìñáåðã,
óêëîí/ êåí
îðíûíà æîë
àøóøû, ÿ¹íûé,
ê¾ðäåëi
¾»ãiëåðãå
æàòàäû.
/1.12 ñ¾ðåòòå/
êåí áåòi
àøûë¹àííàí
êåéií
ýòàæäà¹û
ê¼ìið ºàçûëó
òiêåëåé
/ïðÿìîé õîä/ /1
-øi ýòàæäûí
ñîë ºàíàòû/
íå áîëìàñà
øåãiíó
æ¾ðiñiìåí /î»
æຠºàíàò/
ì¾ìêiíäiãi
ê¼ðñåòiëãåí.
Øàõòàíû»
áðåìñáåðã
áåòòåãi
àëàáàäàí
ºàçûï
àëûí¹àí
ê¼ìið
çàáîéäû» åí
áîèûìåí
òðàíñïîðò
øòðåãiíå
æåòêiçiëiï
áðåìñáåðãïåí
îºïàí
òå»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàð
àðºûëû òiê
îºïàí ìåí ºûð
áåòiíå
øû¹àðûëàäû.
Òàçà àóà
îºïàíäàðäû»
áiðiìåí
áðåìñáåðã
áîéûìåí
òðàíñïîðò
øòðåãiìåí
òàçàðòó
çàáîéûíà
æåòêiçiëåäi, àë
ïàéäàëàí¹àí
àóà
âåíòèëÿöèÿ
øòðåãiìåí,
õîäîê àðºûëû
øóðô ïåí æåð
áåòiíå
øû¹àðûëàäû.
Ûëäàé
àëàáûíäà
ºàçûë¹àí
êåí çàáîéäû»
¼í áîéûìåí
òðàíñïîðò
øòðåãi àðºûëû,
óêëîí ìåí ¸ði
áàðûï îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàð,
îºïàí àðºûëû
æåð áåòiíå
øû¹ûðûëàäû.
Òàçà àóàíû»
æîëû: îºïàí,
îäàí êåéií
óêëîí
òðàíñïîðò
øòðåãiíåí
êåéií çàáîé,
âåíòèëÿöèÿ
øòðåãi ìåí
õîäîê àðºûëû
êåëåñi îºïàí
àðºûëû ºûð¹à
øû¹àðûëàäû.
Ïàíåëü
äàéûíäû¹ûíäà
îºïàí
òåíiðiíäåãi
êàìåðàëàäàí
áiðå¾äi»
îðíûíà ºîñ
áàñòû
øòðåêòàð
¾»ãiëåíåí. Á¾ë
øòðåêòåð
àøóûøû
¾»ãiëåð
îëàðäàí
äàéûíäûº –
ïàíåëü
iøiíäåãi
áðåìñáåðãòåð
áàñòàëûï
¾»ãiëåíåäi.
Æàçûº ê¼ìið
ºàáàòàí ñîë
ê¼ìiðäi»
àðàñûìåí
¾»ãiëåíãåí
º½ëàìà
îºïàí àðºûëû
àøó¹à
áîëàäû /1.13
ñóðåò/. κïàí
æåð áåòiíåí
òåìåí ºàðàé
ºàçûëûï
¾»ãiëåíåäi. ¶»ãi 1
ýòàæäû»
áåëãiñiíå
òåìåíäåãåñií
îºïàí
òå»iðiíäåãi
êàìåðàëàð
¾»ãiëåíåäi.
Îñûíäàé
æ¾ìûñ
îðûíäàëóû
ýòàæäà ¼çãå
äàéûíäûº
ºàçûíäûëàð
¼òóãå æîë
àøàäû.
Çàáîéäàí
æ¾ìûñ
îðûíäàëóû
ýòàæäà ¼çãå
äàéûíäûº
ºàçûíäûëàð
¼òóãå æîë
àøàäû.
Çàáîéäàí
øû¹ûï
æàòºàí êåí
òðàíñïîðò
øòðåê, îºïàí
òå»iðåãiíäåãi
êàìåðàäàí
º½ëàìà
îºïàíåìåí
ºûð¹à
øû¹àðûëàäû.
Òàçà àóà
º½ëàìà
îºïàííû»
áiðiìåí îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàäà
øàõòàíû» åêi
ºàíàòûíà
á¼ëiíiï
òðàíñïîðò
øòðåêòåðiìåí
òàçàðòó
çàáîéëàðûíàí
åòiï ¸ði ºàðàé
âåíòèëÿöèÿ
øòðåãiìåí
êåëåñi îºïàí
àðºûëû ºûð¹à
øû¹ûðûëàäû.
1-ýòàæäû» êåí
ºîðûí ºàçûï
àëûï
æàòºàíäà
º½ëàìà
îºïàíäàð
òåðå»äåòiëò
êåëåñi
2-ýòàæäû»
òðàíñïîðò
øòðåãií
¾»ãiëåóãå æîë
àøûëàäû.
Øàõòûíû» êåí
àëàáàñûí
º½ëàìà
îºïàíìåí
àøó ¸äiñi
àë¹àøºû
ê¾ðäåëi
øû¹ûíû òiê
îºïàíìåí
àøºàííàí
àðçàí¹à
ò¾ñåäi. Îñû
êåðñåòiëãåí
æåòiñòiêïåí
ºàòàð
àòàë¹àí
¸äiñòi»
êåìiñòiêòåðiíäå
àòà¹àí æåí.
κïàííû»
¾çûí ìàëèåði
îíû ê¾òiï,
æ¼íäåó
øû¹ûíäàðûí
ê¼áåéòåäi,
òàðòûï
òóðàòûí
áîëàò àðºàí
á½ðûí
òîçàäû
îºïàí iøiíäå
òåìið æîë
òðàíñïîðòû
áîëñà.
²½ëàìà
îºïàí æåð
àñòûíàí
øûººàí êåíäi
çàáîéäàí
áàñòàï ºûð¹à
äåéií ò¾ãåë
êîíâåéåðìåí
æåòêiçóãå
æîë àøàäû.
Á¾ë
ê¼ðñåòiëiï
îòûð¹àí æåð
àñòûí àøó
ñõåìàñû
æàçûº æåð
áåòiíå
ê¼ëáåó
æàºûí
æàòºàí ê¼ìið
ºàáàòûí
àøºàíäà æèi
êåçäåñåäi.
²½ëàìà, íå òiê
ê¼ìið
ºàáàòòàðû
íåãiçiíäå òiê
îºïàí ýòàæ
êâåðøëàò
òàðûìåí
àøûëûï
ãîðèçîíò
êåí ºîðû
òàóûñûëà
áàñòà¹àíäà
îºïàí
òåðåíäåòiëiï
æà»àäàí
îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàð,
êâåðøëàãòàð
¾»ãiëåíiï
æàë¹àñòûðûëàäû.
/1.14,à ñóð/.
Åãåðäå ê¼ìið
ºàáàòû ºàëû»
áîëñà îºïàí
ê¼ìið
ºàáàòûíäà
æàòºàí
á¾iðiíåí
îðíàëàñàäû /1.14,
à ñóð/.
Òðàíñïîðò
ìåí àóà
àëìàñó
ñõåìàëàðûí
æîëû /1.14,á ñóð/
ñ¾ðåòiíåí
ê¼ìiðiíäi.
     1.8.2. ²àáàòòû ê¼ìiðäi àøó æîëäàðû.
Á¾ðûø
º½ëàìàñû 10-25º
äåéií ê¼ìið
ºàáàòòûðûíû»
àðàñû
¸æåïò¸óið
ºàøûº áîëñà
ê¼ìið
ºàáàòòûðûí
îºïàí ìåí
ê¾ðäåëi
êâåðøëàíã
àðºûëû àøó¹à
áîëàäû /1.15ñóð/.
Ýòàæäû
äàéûíäûº
áîëà ºàë¹àí
ê¾íäi 1 æ¸íå 2
òiê îïàíäàð
ýòàæäû»
òðàíñïîðò
øòðåãiíi»
áåëãiëiíå
äåéií
òåðåíäåéií.
Á¾ë
ãîðèçîíòòà
îºïàí
òåíiðåãiíäåãi
êàìåðàëàðìåí,
àë î¹àí
òðàíñïîðò
êâåðøëàã
æàë¹àñàäû
òðàíñïîðò
êâåðøëàãûìåí
ºàòàð øàõòà
àëàáàñûíû»
åð æà¹ûíàí
âåíòèëÿöèÿ
êâåðøëà¹û
¾»ãiëåíäi.
Àòàë¹àí
êâåðøëàãòàð
øàõòà
àëàáàñûíû»
¸ðáið
áðåìñáåðã
ê¼ìið
ºàáàòòûðûíäà
àðºàëû åð
æ¸íå óêëîí
àðºàëû ûëäû
àëàáàëàðûíà
á¼ëiíåäi.
Áðåìñáåðã
àëàáàñûíäà
àóà
àóûñòûðó
¾øií åð æàº
øåê
àðàñûíäà
êâåðøëàã-»
¾»ãiëåíäi /1.15,à
ñóð/. Øàõòà
àëàáàñûí
ïàíåëü
¸äiñiìåí
äàèûíäà¹àíäà
òiê îºïàíäàð
áàñ
øòðåêòåðäi»
äå»ãåéiíå
äåéií
òåðåíäåòiëiï
ñîë
ãîðèçîíòòà
îºïàí
ò¼»iðåãiíëåãi
êàìåðàëàð
ºàçûëûï
òðàíñïîðò
æ¸íå
âåíòèëÿöèÿ
êâåðøëà¹òàðû
¾»ãiëiíåäi. Îñû
ê¼ðñåòiëãåí
êâåðøëàãòàðäàí
¸ð-áið
ïëàñòàëàðäà
áàñòû
øòðåêòåð
ºàçûëûï
îëàðäàí
ïàíåëü
áðåìñáåðãòåði
òà¹û áàñºà
ïàíåëü
iøiíäåãi
äàéûíäûº
æ¾ìûñòàð
áàñòàëàäû.
Àðàëûºòàðû
æàºûí ê¼ìið
ºàáàòòûðû.
Á¾èiðä
æûíûñòàðûíû»
ò½ðàºòûë¹û
îñàë /º¾ëàìà
á¾ðûøòàðû
ê¼ðñåòiëãåí
øàìàäà
áîëñà
àðàëûºòàðû
æàºûí ê¼ìið
ºàáàòòàðû
òiê îºïàí äàð
îºïàí
ò¼ðå»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàð
äå»ãåéiíå
1"òåðåíäåëåäi.
Øàõòà
àëàáàñûí
ýòàæ ¸äiñiìåí
äàéûíäà¹àíäû
ê¾ðäåëi
áðåìñáåðã
2"ïåí ê¾ðäåëi
óêëîí
3"õîäêàëàðûìåí
áåðiê æûíûñ
àðàñûíäà
æàðàë¹àí
ê¼ìið
ºàáàòûíû»
áîéûíìåí.
¶»ãiëåíåäi àë òå»
æà¹àäàéäà
ºîð¹àóøû êåí
äi»ãåãiíäåãi
ê¼ìið
øû¹ûíûí
àçàéòó ¾øií,
¾í, ãiëåðäi
ò¼ìåíãi ê¼ìið
ºàáàòûìåí
¾»ãiëåéäi.
Áðåìåñáåðã
ïåí óêëîí
äàðäû
ê¼ìiðìåí
æàíàñòû
ó»ãiëåãåí
ä¾ðûñ.
Òàðíñïîðò
øòðåãiíi»
áîéëàéòûí
áåëãiûíåí
áåòi
àøûëìà¹àí
ïëàñòàð¹àí
ïëàñòàëàð¹à
4"ïåí 5"ýòàæ
êâåðøëàãòàðû
¾»ãiëåíåäi. Îñû
¸äiñòå ê¾ðäåëi
áðåìñáåðã
ïåí óêëîí 3'åêi
ê¼ìið
ºàáàòòûíäà
îðûíäàëàòûí
æ½ìûñòàðäû
áiðäåí
ºàìòàìàñûç
åòåäi. Øàõòà
àëàáàñû
ïàíåëü
¸äiñiìåí
äàéûíäàëñà¹ûíäà
ê¼ðñåòiëãåí
äàéûíäûº
ò¸ñiëäåði ¸ðáið
ïàíåëüäå
ºîëäûíûëàäû,
æ¸íå
êâåðøëàãòàð
¸ð-áið ÿðóñòà
øòðåêòåðií
ò¾iñòiðiï
îòûðàäû.
Àòàë¹àí
êâåðøëàãòàðäû
ÿðóñ
êâåðøëàãòàðû
äåï àòàãàäû.
ʼðñåòiëãåí
àøó ò¸ðòiái
æàçûº ê¼ìið
ºàáàòòûðûíäà
ºîëäàíñà
å»êåé
ºàçáàëàðäû»
æàëïû
¾çûíäû¹û
ºûñºàð¹àíûìåí
ýòàæ /ÿðóñ/
ñàéûí
êâåðøëàã
¼òêiçóií
òàëàï åòåäi.
ʼðñåòiëãåí
àøóøû
ò¸ðiáiäàðà
ãîðèçîíòòû
ò¾ðiíå
æàòàäû. ʼï
ãîðèçîíòòû
àøóøû ò¸ðòiái
¾ëãiñiäåãi
ºàáàòòû òiê
ïëàñòàëàðäû
ýòàæäû
êâåðøëàãòàðìåí
àøûï ¸ð-áið
ýòàæäà
îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàðäû
º½ð¹àíäû
àòàó¹à
áîëàäû. /1.16ñóð/
ºàáàòòû òiê
ïëàñòàëàðäû
òiê
îºïàíäàðìåí
ýòàæäû
êâåðøëàãòàðìåí
àøºàíûí
ê¼ðñåòiï ò½ð. 1
-øi ýòàæäû
ºîñòiê
îºïàíìåí
æ¸íå ýòàæäû
ºîñ
êâåðøëàãïåí
1-òðàíñïîðò,
2-âåíèëÿöèÿ
êâåðøëàãòàðû
1-øi àðºûëû
àøºàí
ýòàæäû» êåí
ºîðûí ºàçûï
æàòºàíäà
îºïàíäàð 2-øi 
ýòàæäû»
òðàíñïîðò
ãîðèçîíòûíà
äåéií
òåðåíäåòiëåäi.
Øàõòàíû»
¾ñòiíãi øåê
àðàñûíäà
òàçó
ò¾íáàíû»
ºàëûíäû¹û
潺à áîëñà 1
-øi ýòàæäà¹û
âåíòèëÿöèÿ
ëàñòûí¹àí
àóàíû
øàõòûäàí
øû¹àðó ¾øií
êâåðøëàã
îðûíûíà
âåíòèëÿöèÿ
øóðôûí
¾»ãiëåéäi.
Ýòàæäû
êâåðøëàã
¸äiñiìåí
ºàáàòòàñ
ê¼ìið
ïëàñòàëàðäûí
àøó å» áàñòû
òèiìäi æåði
ºàçûï
òèåëãåí êåí
áiðàç
áåëåñêå
äåéií æàçûº
¾»ãiëåðìåí
òàñó¹à
áîëàäû.
Îñû¹àí ºîñà
æà»à
ãîðèçîíò
àøûëûï
æàòºàí
ìåçãiëiíäå àº
òåõíèêàíû»
ïðîãðåññèâòi
ò¾ðiìåí
æàáäûºòàëóûíà
ì¾ìêiíäiê àäà
àëàäû.
Ïëàñòàëàðäû»
ºîðû áiðäåí
åìñà ¸ð
ìåçãiëäå
òàóñûëóûíà
áàéëàíûñòû
øàõòà ºîñ,
êåéäi îäàíäà
ê¼ï
ãîðèçîíòûí
áiðäåí
ïàéäàëíó¹à
ì¸æá¾ð
áîëàäû.
Ïëàñòàëàðäû»
º½ëàìà
á¾ðûøû 10º êåì
áîëñà
êâåðøëàãòàð
¼òå ¾çûí
áàéëàíûñòû
ºàç¹àí êåíäi
òàñó,
êåíøiëåðäi»
ºàòíàñó
¾øií
ïëàñòàëàð
ãåçåíê
àðºèëû
ºîñûëàäû
/ê¾ðäåëi íå
áîëìàñà
ýòàæäû
ò¾ðiìåí/. /1.17,à
ñóð/ øàõòà
àëàáàñûí 1
ìåí 2 äåï
àòàë¹àí òiê
îïàíäàð
ò¼ìåðãi ê¼ìið
ºàáàòòûíà
ºîíäûðûëûï
æî¹àð¹û ê¼ìið
ºàáàòòûðû
ê¾ðäiëi
ãåçåíãåïåí
àøûëûï
ò½ð¹àíû
ê¼ðñåòiëãåí.
κïàíäàðäû»
ò¼ìåíãi ê¼ìið
ºàáàòòûí
ºûéûï ¼òêåí
æåðiíäå íå
îëàäàí
òåìåíäåó
áåëãiäåí
îºïàí
ò¼»iðiíäåãi
êàìåðàëàð 3
º½ðûëàäû.
Æî¹àð¹û ê¼ìið
ºàáàòòûìåí
ò¼ìåíãi
îºïàí
ò¼»iðåãiíäåëi
êàìåðàëàðäû»
ò¾ñûíàí òiê
ãåçåíê 4 ïåí
ºîñûëàäû. Åêi
ê¼ìið
ºàáàòòûíû»
åêåóiíäåäå
ãåçåíê
ìà»àéûíäà
âàãîíåòêà
àëìàñòòðó
ïðîöåññi
îðûíäàó ¾øií
òèiñòi æîë
ñàëûíàäû.
Îñûäàí êåéií
¸ð ê¼ìið
ºàáàòòûíû»
îí áîéûíäà
øàõòà
àëàáàñûí
ýòàæäû
¸äiñiìåí
äàéûíäà¹àíäà
òèiñòi ê¾ðäåëi
áðåñáåðã 6
ìåí 7
õîäîêòåði
¾»ãiëåíåäi.
Ò¼ìåíãi
ïëàñòàëàí
ºàçûï
àëûí¹àí
ê¼ìið æî¹àðãû
ïëàñòàíû»
áàñ
òðàíñïîðò
øòðåãiìåí
ê¾ðäåëi
ãåçåíê 4
æåòêiçiëiï
ò¼ìåíãi
ïëàñòà¹û
îºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
êàìåðàëàð¹à
æåòêiçiëåäi.
ʼðøi ê¼ìið
ºàáàòòûðûí
ê¾ðäåëi
ãåçåíê ïåí
àøó ò¸ñiëi
àøóøû
¾»ãiëåðäi»
½çûíäû¹ûí
¾íåìäåéäi.
ʼìið
ºàáàòòûðûí
îñûëàéøà
àøó ò¸ðòiái
æåð
àñòûíäà¹û
òðàíñïîðò
æ½ìûñûìåí
àóà
àóûñòûðó iñií
ºèûíäàòó¹à
ñîºòûðàäû. /1.17,à
ñóð/
áðåìñáåðã
àëàáàñûíäàãû
àóà àóûñòðó
ñõåìàñû
ê¼ðñåòiëãåí.
Ïàéäàëà¹àí
àóà æåð
áåðòiíå øóðô 8
àðºûëû
àóûñòûðûëûï
ò½ðàäû.
ʾðäåëi
ãåçåíê ïåí
ºàòòû æûíûñ
iøiíå áiòêåí
àðàñû òiãiíåð
20ì àñàòûí
æàçûº ê¼ìið
ºàáàòòûðûí
àøàäû, åòå
æàçûº, æàºûí
áiòêåí ê¼ìið
ºàáàòòûðûí
òiê îºïàí
æ¸íå ýòàæäû
ãåçåíê
ò¸ðòiáiìåí
àøàäû. /1.17, á ñóð/
øàõòà
àëàáàñûíà»
ýòàæ ¸äiñiìåí
äàéûíäàë¹àí
àøóøû ò¸ðòiái
ê¼ðñåòiëãåí.
Òiê îºïàíäàð
ò¼ìåíãi
ïëàñòºà
äåéií
æ¾ðãiçiëiï
îºïàí
ò¼»iðiíäåãi 1
êàìåðàëàðäû
¾»ãiëåéäi.
κïàí
òå»iðiãiíäåãi
êàìåðàëàðäàí
ò¼ìåíãi
ºàáàò ê¼ìið
áîéûìåí
øòðåê 2' åòiï
îäàí ¼ðãå
ºàðàé ê¾ðäåëi
áðåìñáåðã 3;
àë ûëäûé¹à
ºàðàé ê¾ðäåëi
óêëîí 4'
õîäîêòåðiìåí
¾»ãiëåíiï,
ñîëàðäàí
ò¼ìåíãi
ïëàñòû» ýòàæ
øòðåêòåði
¾»ãiëåíå
áàñòàéäû.
ʼðñåòiëãåí
øòðåêòåðäåí
æî¹àð¹û ê¼ìið
ºàáàòòûíà
ýòàæ
ãåçåíêòåði
ºàçûëàäû /
ê¼ìið
ò¾ñiðåòií 5'
æ¸íå
âåòèëÿöèÿ 6'/.
ʾðäåëi
áðåìñáåðã 3'
ïåí ê¾ðäåëi
óêëîí 4' åêi
ê¼ìið
ºàáàòòûíû»
æ¾ìûñûí
ºàìòàìàñûç
åòåäi. Áiðiíøi
ýòàæäà¹û
øàõòà
âåíòèëÿöèÿ
ñõåìàñû,
ïàéäàëà¹àí
àóàíû» àäàì
æ¾ðåòií
õîäîê àðºûëû
îðòàëûº
âåíòèëÿöèÿ
îºïàíûíà
æåòêiçiëiï
ò½ð¹àí
ñõåìàñû
àðºûëû
ê¼ðñåòiëãåí.
Øàõòàíû» êåí
àëàáàñûí
ïàíåëü
¸äiñiìåí
äàéûíäà¹àíäà
ãåçåíêòåð
ÿðóñ
øòðåêòåðiíi»
àðàñûíàí
¼òåäi.
Ñîíäûºòàí
îíäàé
ãåçåíêòi
ÿðóñ ãåçåíêi
äåï àòàéäû.
Ýòàæ
ãåçåíêiìåí
ê¼ìið
ºàáàòòûðûí
ºîñó
¸äiñòåðiìi»
½òûìäûë¹û
ýòàæäû
êâåðøëàã
¸äiñòåðiíi»
¾òûäûëû¹û
ìåí áið û»¹àé.
Á½ë
ñèñòåìàíû»
½òûëàòûí
æà¹äàéûíà
ìàòåðèàë,
ºîíäûð¹ûëàðäû
æîãàðãû
ê¼ìið
ºàáàòòûðûíà
æåòêiçiï áåðói
ìåí ºàòàð
àäàì
ºàòíàñòàðûíû»
ºûéûíäàóû
æàòàäû.
Àëøຠáiòêåí
º½ëàìà
á¾ðûøû 8º
äåéíãi ê¼ìið
ºàáàòòûðû
òiê îºïàí
àðºûëû ¸ð-áið
ïëàñòàëàðäû
äåðáåñ
æ¾ìûñ
ãîðèçîíòûí
óéñòàñòàðûï
àøºàí
½òûìäû
áîëàäû, /1.17,â
ñóð/. °ð ïëàñò
¼ç àëäûíà
iñêå
ºîñûëàäû. °ð
ïëàñò
áîéûíøà ¼ç
àëäûíà îºïàí
ò¼»iðiíäåãi
êàìåðàëàð 1,
ê¾ðäåëi
áðåìñáåðã 2
æ¸íå ê¾ðäåëi
óêëîí
õîäîêòàðûìåí
äàéûíäàëàäû.
Àòàë¹àí
àøóøû
ò¸ðòiïáåí
ºîñ ê¼ìið
ºàáàòòûíàí
àðòûº àøó¹à
áîëìàéäû,
æ¸íå áàñ
îºïàíiøiíäå
åêi æ¾ê
ê¼òåðåòiê
ºîíäûð¹û
îðíàòûëó¹àäû
òëiñòi.
     1.8.3. Ò¾éäåêòi àøóøû ñèñòåìàñû êåí ãåîëîãèÿ æàðàòûëûñûëàðû.
ʾðäåëi
øàõòà
àëàáàñû
áiðëåñòiðiï
àøó ¾øií
æî¹àð¹û
ê¼ðñåòiëãåí
¸äiñòåð
ºèûñòûðûëûï
ºîëäàíûëàäû.
̾íäàé
æà¹äàéäà
àøóøû
ñèñòåìàíûí
ò¾éäåêòiëi
àòéäû.
1.18,à ñóðåòiíäå
º½ëàìà
á¾ðûøû 15-18º
äåéií áiòêåí 3
ïëàñòàíû
ò¾éäåêòiëi
ñèñòåìàñûìåí
àøó æîëû
ê¼ðñåòiëãåí.
Åêi ò¼ìåíãi
ïëàñò
æàíàñà
áiòêåí,àë 3-øiñi
ºàøûº
æàðàë¹àí.
Æàíàñà
áiòêåí
ïëàñòàëàðäû
òiê îºïàíìåí
ýòàæäû
êâåðøëàãòàðìåí,
àë æî¹àð¹û
àëøàí
æàòºàí
ïëàñò-ê¾ðäåëi
êâåðøëàãïåí.
Àë òûì ê¼íiëå
áiòêåí
ïëàñòàëàðäû
áiðëåñòiðiï
àøó ¾øií
æàíàñà
áiòêåíäåðií
ýòàæäû
êâåðøëàã
îðíûíà
ýòàæäû
ãåçåíê 2 àë
ê¾ðäåëi
êâåðøëàãòû»
îðíûíà-ê¾ðäåëi
ãåçåíê 1
ïàéäàëà¹àíä½ðûñ
/1.18, á ñóð/ /1.18,â ñóð/
á¾êòåëiï
æàòºàí 3
ïëàñòàíû
àøó
ê¼ðñåòiëãåí.
1.18 ñóð òóéäåêòi
àøóøû
ñèñòåìàëàðû
à-æàçûº ê¼ìið
ºàáàòòûðû
(åêøi æàºûí,
¾øiíøi àëøàº(
ýòàæäû æ¸íå
ê¾ðäåëi
êâåðøëàãòàð;
á-¾ø íåàçûº
áiíåí ê¼ìið
ºàáàòòû
(åêå¾i æàºûí,
æ¸íå ¾øiíøiñi
àëøàº)
ýòàæäû æ¸íå
ê¾ðäåëi
ãåäåíê;
â-º½ëàìà
á½ðûøà
ò½ðàºñûç
ê¼ìið
ºàáàòòûðû.
     1.8.4. Øòîëüíÿìåí êåí àøó ¸äiñi.
Òàóëû æåðäå
êåí îðíûí
øòîëüÿìåí
èøºàí
òèiñòiëå. ʼìið
ºàáàòòûíû»
æàðàòûëûñûíà
áàéëàíûñòû
øòîëüíÿ
êåííi» ¼í
áîéûìåí, íå
áîëìàñà êåí
òàñóäà
æåíiëäi
ò½ãûçó ¾øií
æ¸íå
øàõòûiøiêåí
øûººàí ñó
øòîëüíÿíû»
àóûçûíà
à¹óûíà
øòîëüíÿíû 0,003-0,006
å»êiø ¼òåäi.
Øòîëüíÿ
¼òåòií æåð
òàíäà¹àíäà
åñêåðiëåòií
ôàêò-îðëàð:
Êåí ºîðûíû» å»
ìîë ò½ñûíàí;
øòîëüíÿíû»
àóûçû
øû¹àòûí
ò¾ñòà, òàó,
ºàð ê¼øêiíi,
îïûðûëûï
º½ëàéòûí
ì¾ìêiøiëiãi
áîëìàó¹à
òèiñòi, ¼çií
ñóû
òàñû¹àíäà
øòîëüíÿíû
ñó áàñûï
ºàëìàó
æà¹äàéû, æåð
áåòiíäåãi
º½ðûëûñòàðäû
îðíàëàñòûð¹àíäà
æåð òåãiñòåó
æ½ìûñòàðûíû»
àçäàó
áîëàòûí
æà¹û,
øòîëüíÿìåí
æåðáåòiíäåãi
òðàíñïîðò,
òåìið æîë
ºàòûíàñûíû»
ñåíiìäi áîëóû.
Øòîëüíÿíû»
æî¹àð¹û
æàºòàâû êåí
ºîðû
òàóñûëàòûí
æà¹äàéäà
ò¼ìåíãi
ê¼ëáåó
áiòêåí ºîðûí
ê¾ðäåëi
óêëîíäàð ìåí
3,4 àøàäû.
Åãåðäå
ûëäèäà¹û ºîð
òiê áiòêåí
ê¾íäå ñîºûð
îºïàí 6,7 ìåí
æ¸íå
êâåðøëàãï 7
àðºûëû
àøûëàäû.
ʼìið ºàáàòû
æåð áåòiíå
æàºûíäà¹àí
ò½ñûíàí
àóà
àóûñòûðó
¾øií øòîëüíÿ 1
íå áîëìàñà
øóðô 2 åòåäi.
Øòîëüíÿìåí
êåí àøó
¸äiñòåði æåð
àñòûíäà¹û
òðàíñïîðò
æ½ìûñûìåí,
æåð àñòûíû»
ñóûí æåð
áåòiíå
øû¹àðó iñií
àíà ¹½ðëûì
æå»iëäåòåäi.
ÑÑÑÐ-äà
øòîëüíÿ
¸äiñiìåí
ʾçáàñòàãû,
Êàâêàçäà¹û
æ¸íå
²èûð-Øû¹ûñòà¹û
ê¼ìið
îðûíäàðûìåí
áiðàç ðóäàëû
êåí îðûíäàðû
àøûë¹àí.
     1.8.5. Ðóäà øû¹ûòûí æåð îðûíëàðäû» àøûí, äàéûíäàó ¸äiñòåðiíi» åðåêøåëiãi.
Ðóäà êåíiøi ìåòàëëëäû /òåìiñ, ìûñ, ºàëàéû, ìûðûø ò.á./ ìåí ìåòàëëñûç /íåìåòàëëè÷åñêèå/ /àïàòèò, ôîñôîðèò, àñáåñò, êàîìåí ò.á./.
     1.19 Êåíiøií øòîëüíÿ àðºûë àøó ñõåìàñû.
Àòàë¹àí êåí
îðûíäàðûíû»
æàðàòûëûñû,
ò¾ñi, ôîðìàñû
¸ð ò¾ðëi áîëûï,
ê¼áiíåñå
æåëiñ íå
øîëáàë
ê¼ëåìäi áîëûï
êåçäåñåäi.
Øàõòàíû» êåí
àëàáàñû
½çûíäû¹û 1-2êì
áîëûï
ýòàæäàðìà
á¼ëiíåäi. Òiêå
áiòêåí êåí
îðíûíäà¹û
ýòàæ ºîðû
¾»ãiëåðiìåí
áëà
á¼ëiíåäi.
Ýòàæäû»
áèiêòiãi
¸äåòòå 60-80ì
áîëûï êåéäå
á¾ë ïàðàìåòði
/20-300ì/ àðàñûíäà
¼çãåðiï
ò½ðóû ì¾ìêií.
Áëîêòû» øåòi
âîññòàþùèé
/1.20ñóð/ ¾»ãiñiìåí
øå»áåðëåíåäi.
Æàçûº
/ãîðèçîíòàëü/
áiòêåí êåí
îðíû
øòðåêòåðiìåí
ïàíåëüäåðãå
á¼ëiíåäi. Áëîê
íå äîëìàñà
ïàíåëüäi»
àëàáàñûíäà
êåí ºàçó
æ½ìûñû
îðûíäàëàäû.
Áàñòû
îºïàíäàð
¸äåòòå
îïûðûëó
çîíàñûíà»
ñûðò êåííi»
æàòûñ á¾èið
æà¹ûíàí
îïûðàëó
çîíàñûíàí
50-100ì àñûðûï
ºîíäûðûëàäû.
/1.21.ñóð/ Á¾ë ¸äiñ
ºîð¹àó êåí
äiíãåêiíäå
êåí ºîðûíû»
ºàëóûí
àçàéòó
ìàºñàòûìåí
æåð áåòiíäåãi
ò¾ðëi º½ðûëûñ
¾éëåðäi
îïûðûëó
çîíàñûíàí
ñûðò æåðãå
îðíàëàñòûðó¹à
ì¾ìêiíøiëiê
ò½¹ûçàäû.
ʼëåì
ì¼ëøåði
øàìàëû
æàçûº íå
ê¼ëáåé
áiòêåí êåí
îðûíäàðû
àøºàíäà
îºïàíäàðäû
êåí îðíûíà»
àëøàº,
îïûðûëó
çîíàñûíàí
òûñ æåðäåí
¾»ãiëåéäi. Êåí
îðíûíû»
ì¼ëøåði ìîë
áîëñà ºîñ
îºïàíäû
îðòàëûºòà,
ì¾ìêiíøiëiãiíøå
øàõòà
àëàáàñûíàí
òûñ æåðãå
îðíàëàñòûðó
òûðûñàäû.
²½ëàìà
îºïàíäàð êåí
îðíûíû» iøiìåí
íå áîëìàñà
êåííi»
æàòàíäû
áåòiíäåãi
æûíûñ
àðàñûíàí
¾»ãiëåíåäi
/1.22ñóð/ ²½ëàìà
îºïàíííû»
êåëåøåêòå
äåôîðìàöèÿëàíáàóû
¾øií îíû êåí
îðíûíû»
º½ëàó
á½ðûøû
îïûðûëó
áóðûøûìåí
òå» áîëìàñà
êåí iøiíi»
º½ëàóìà
á½ð½ðûøûìåí
ºàòàð ¼òåäi
/1.22,à ñóð/. Åãåðäå
êåííi» º½ëàó
á½ðûøû
îïûðûëó
áóðûøûíàí
àðòûº áîëñà,
º½ëàìà
îºïàíäàð
îïûðûëó
á½ðûøûìåí
ºàòàð ¼òåäi
/1.22,á ñóð/. Ñîí¹û
êåçäå, å»êi
æ¸íå òiê
áiòêåí êåí
iøií º½ëàìà
á½ðûøû 18º
äåéií
êîíâåéåð
ºîíäûð¹ûëû
º½ëàìà
îºïàíäàð ìåí
àøûï
ê¼òèæåëi
ê¼ðñåòêiøòåðãå
íå áîëûï
æàòàð.
Æåð áåòiíåí 1000ì
äåï òåðå»
áiòêåí êåí
iøiíå
ò¾éäåêòi
¸äiñòåðiìåí
àøûï,
àë¹àøºû 1000-2000ì
òåðåíäiêêå
äåéií òiê
îºïàí ¾»ãiëåð,
àë îäàí òåðå»
æàòºàí êåí
iøií ñîºûð
îºïàí àðºûëû
àøàäû.
/1.23ñóððåò/.
Òðàíñïîðò
øòðåêòåðäi
êåí îðíûíû»
ºàëûíäû¹û 1-5ì
àðàñûíäà
áîëñà ñîë
êåííiï ¼í
áîéûìåí /1.24, à
ñóðåò/, àë
êåííi»
ºàëûíäû¹û 5-50ì
áîëñà êåí
áîéûíàí 15-20ì
òûñøû¹àï
æûíûñ
àðàñûìåí
¾»ãiëåíåäi.
/ïîëåâûìè/. /1.24, á
ñóð/. Åãåðäå
êåííi»
ºàëûíäû¹û 50ì
àññà ºîñ
øòðåê áiðåói
êåí iøiìåí,
åêiíøiñi
ºîðøàóàñû
æûíûñ
àðàñûíàí /1.24, á,
â ñóð/.
     1.8.6. κïàí ò¼»iðåãiíäåãi àóëàëàð êàìåðàëàð.
Øàõòà
îºïàíûí
/îºïàíäàðûí/
áàðëûº
øàõòà
¾»ãiëåðiìåí
æàë¹àñòûðûï,
ºàòíàñ
æàñàòûï
ò½ðàòûí
¾»ãiëåð
æèûíòû¹ûí
îºïàí
¼»iðiíäåãi  àóëà
àòàéäàü
/îêîëî
ñòâîëüíûé
äâîð/. κïàí
å»iðiíäåãi àóëà
àðºûëû æåð
áåòiíå
øàõòûäàí
ê¼òiðiëåòií
æ¾êòi» á¸ði
¼òåäi æ¸íå
æåòêiçåëiø
ò½ðàäû.
Ñîíäûºòàíäàîºïàí
ò¼»iðåãiíäåãi
àóëà ìàíåâð
îïåðàöèÿ
ëàðûíà
ºàëàéëû
æàñàëàäû.
²ûçìåò
êàìåðàëàðû
òðàíñïîðò,
øàõòàí ñó
êåòåðó ò.á.
æ½ìûñ
òûíäûðó¹à
û»¹àéëû
áîëó¹à òèiñòi.
Àøóøû
¾»ãiëåðäi»
îðíûí
òàíäà¹àíäà
îºïàí
¼»iðiíäåãi
àóàííû» áåðiê
æûíûñ
àðàñûíäà
îíàëàñòûðóäûº
äóðûñ åêåíií
åñêåðãåí
æåí. κïàí
¼»iðiíäåãi
àóëàíû» æ¾ê
¼òêiçó
ºàáëåòû
øàõòàíû» êåí
¼íäiðó
ì¾ìêiíøiëiãiìåí
ñ¸éêåñ
áîëóû êåðåê.
Ëàóëà iøiíäåãi
ðåëüñ º½ëàìà
ïðîôèëüäåði
æûëæó
áà¹ûòûìåí
ñàíàñûï
òà¹àéûíäàëàäû.
κïàí
ëàóëàñûíû»
ïiøií ¾éëåñiìi
ìûíäàé
ôàêòîðëàð¹à
áàéëàíûñòû:
îºïàíäàðäû»
ñàíûìåí
¼çåðà
îðíàëàñó,
Êåòåðóøi
ûäûñòû»
¾ëãiñiíå,
àøóøû
ñèñòåìà¹à
àøûëàòûí
êîìið
ºàáàòòàðûíû»
îç àðà
îðíàëàñó
ò¸ðòiái, æåð
áåòiíäåãi
òåìið æîë
îîíàëàñó
ò¸ðáiíå. 1,25
ñóðåòòå
îðòàëûºòàí
øû¹àòûí ºîñ
îºïàí
àóëàñû
êåðñåòiëãåí.
Ëàóëà iøiíäåãi
êàìåðàëàð åç
àëäûíà
òà¹àéûíäàë¹àí
ìiíäåòi áàð
æ¸íå
õàóïñiçäiê
åðåæåíií
òiëåãiíå
ñ¸éêåñ
º½ðûëàäè.
Ìûñàëû:
íàñîñòû, æåð
àñòûíäà¹û
ýëåêòð
ïîäñòàíöèÿñûí
ºàóûðûò ñó
áàñûï ºàëìà
¾øií ¾ø ¾»ãi
áîëóû êåðåê /
õîäêè/. Îíû» áiði
ñó º¾áûðûíû»
õîäîãi îºïàí
ìåí 7ì
áèiêòiêòå
ºîñûëàäû, àë
åçãå åêå¾i ñà»
ëàóñûç /
ãåðìåòèêàëûº/
åñiêòåðìåí
æàáäûêòàë¹àí
àëóà¹à
ºîñûëàäû.
Îðòàëûº æåð
àñòûíäà¹û
ýëåêòðîñòàíöèÿ
ìåí áàñ ñó
ê¼òåðåòií
êàìåðàëàðäû»
åäåíiíií
áèiêòiãi îºïàí
àóëàñûíäà
ñàëûí¹à
ðåëüñ
áîéûíàí 0,5ì
áèiê áîëóà
òèiñòi. Íàñîñ
êàìåðàñûíû»
åäåíiíåí 5,5ì
ñàðºûë¹àí ¼ð
/êàíàâà/
àðºûëû
øàõòûäàí
ò¼ìåí ñó
à¹ûï
æûéûëàòûí
ñó æè¹ûø
/âîäîñáîðíèê/
¾»ãiëåíåäi. Ñó
æûé¹ûø iøií
ëàéäàí àëìà
êåçåê
òàçàðòûï
ò½ðó ¾øií åêi
¾íãi
äàéûíäàðàäû.
Áàñû ñó
ê¼òåðåòií
îðûííû» ñó
æûé¹ûøûíû»
ê¼ëåìi
¸äåòòåãi 4
ñà¹àò
æèûëàòûí ñó
ê¼ëåìiíåí
êåì áîëìàóû
êåðåê.
1.24 Ñóðåò êåíiøií äàìûíäà¹àíäà òðàíñïîðò ãîðèçîíòòàðûíû» ñõåìàëàðû.
À - êåí ºàëûíäû¹û øàìàëû æà¹äàéäà
 – ºàëûíäû¹û îðòàíøà ºàáàòòàðäà
Á – ºàëà» êåí îðíû
 – åòå ºàëû».
°ð-áið øàõòà
ãîðèçîíòûíäà
õàóiïñiçäiê
åðåæåøi
áîéûíøà åðò
ñåíäiðãiø
ïîåçä, åðòêå
ºàðñû æàáäûº
ñàºòàéòûí
ºîéìà
áîëó¹à òèiñ.
°äåòòå
àòàë¹àí
ïîåçäáåí
ºîéìà îºïàí
àóëàñûíäà
îðíàëàñàäû.
Êëåòü
îºïàíûìåí
ºàòíàñàòûí
¾»ãiëåð ¼ðòêå
åñiêïåí
æàáäûºòàëàäû.
Øàõòàíû»
êåáiíäå æåð
àñòûíäà¹û
æ¾ê
àêêàìóëÿòîðëû
ýëåêòðîâîçáåí
òàñûëàäû.
Á½ë
ýëåêòðòâîçäàðäû»
áàòàðåÿëàðûí
òîºòàíäûðó
¾øií
/ïðåîáðàçîâàòåëüíàÿ/
ò¾ðëåíäiðãiø
ñòàíöèÿñû,
çàðÿäòàéòûí
êàìåðà
æ¸íäåéòiê
øåáåðõàíàñû
áîëàäû.
ƽìûñ
àÿ¹ûíäà
ºûð¹à
ê¼òåðiëåð
àëäûíäà
æ½ìûñøûëàð
àÿëäàìà
êàìåðàñàíäà
æèíàëàäû.
ƽìûñøûëàðäû»
ñàíû 500
àäàìêàí
àññà
ìåäïóíêò
º½ðûëûñûäà
åñêåðiëåäi.
Òðàíñïîðò
æ½ìûñû
ºàðºûíäû ¼òiï
æàòºàí æåðäå
äèñïåò÷åð
îðíàëàñàäû.
     2.        Òàó
¾»ãiëåðií
¾»ãiëåó
¸äiñòåði.  2.1.
Æåêå òàó ¾»ãi
ò¼íiðåãiíäåãi
æûíûñ ñiëåìiíi»
êåðíåóäå
ôîðìàöèÿëûº
æà¹äàéû
íåãiçãiíåí
ì¸ëiìåòòåð.
Æåð
àñòûíäà¹û
æûíûñ ñiëåìi
¾ñòiíå
áiòêåí ºàëû»
æûíûñòû»
¸ð-áið
ýëåìåíòàðäû
æûíûñ
á¼ëøåãiíi»
áåòiíå
ò¾ñåòií
ºûñûì Ð ê¼ëåì
òå»åñi.
Ìóíäàéäà
äåãåíiìiç
æûíûñ
òû¹ûçäû¹û,
ò/ì3
     
ʼðñåòiëãåí
æûíûñ
á¼ëøåãiíi»
äåôîðìàöèÿëàíûóíà
ºîðøàí
ò½ð¹àí
æåðiìåí ºàðñû
ºûñûì¹à
ä½øàð áîëûï
æàí-æàºòû /¾ø
îñòüòi/ ºûñûì
æûíûñ ñiëåìi
òåíäi êåðíåó
æà¹äàéûíäà
áîëàäû.
Æûíûñ ñiëåìiíi»
êåðíåó
æà¹äàéû òåê
ºàíà Ð ê¾éiíå
áàéëàíûñòû.
Æûíûñ ñiëåìiíi»
æàí-æàºòû òå»
êåðíåó iøiíåí
æûíûñ ¾»ãiñi
¾»ãiëåíãåííåí
êåéií
á½çûëàäû.
Á½ë ¾»ãiíi» òå»iðåã»íäå êåðíåó æ¾åëåði ºàéòà áåëiíåäi.
2.1. ñóðåòòå
äå»ãåëåê ¾»ãi
êåñiíäiñiíäå
ôîòîê¼ðíåó
¸äiñiìåí
ò¾ñiðiï àë¹àí
áàñòû æ¸íå
òàíãåíöûëü
êåðíåóëåðäi»
èçîû¹û
ê¼ðñåòiëãåí.
ʾø
ñûçûºòàðûíû»
ºîþëàí¹àí
æåðëåði
êåðíåó
êîíöåíòðàöèÿñûíñó
ïàòòàéäû.
¶»ãiëåðäi» êåéáið
í½ñêà
á¼ëåãiíäå
ò¼áåñiíåí íå
òàáàí
æà¹ûíàí
õàóïòû
ñîçûëó
êåðíåói
ïàéäà
áîëàäû.
Êåðíåó
êîíöåíòðàöèÿñû
ê¾øi æûíûñòû»
áåðiêòëiãiíåí
àñûï êåòñå
æàðûëóûíà
àïàðûï ñî¹óû
ì¾ìêií. ¶»ãi
áîéûíû»
æûíûñû
æàðûëûï-òîçóû
¸ð ò¾ðëi ¼òåäi.
Áið æà¹äàéäà
æûíûñòàð
øûòûíàï
æàðûëûï
áàðûï
êåñåêêå
á¼ëiíiï ò¾ñåäi.
Àë åêiíøi
æûíûñòàð
äåôîðìàöèÿ
ïëàñòèêàëûº
ò¾ðiíäå
æûíûñòû
¾»ãiíi» iøiíå
ºûñûï øû¹àðó
ò¾ð»ìåí
ñûèïàòòàëàäû.
¶»ãiíi» ñâåðò
òåíiðåãiíäå
ñiëåìiíi» iøiíå
òåðåíäåãåí
ñàéûí
ê¾éðåó ê¾øi
¸ëñiðåé
áåðåòií
ê¾éðåó
çîíàñû
ïàéäà
áîëàäû.
Æûíûñ
ôîðìàñûíû»
¼çãåðói æ¸íå
îíû»
òîëûºñóû
¾»ãiíi
¾»ãiëåãåí
êåçäå êåðíåó
òåíäiãi
á½çûëûï òàó
ºûñûìûí
áiëäiðåäi. ¶»ãi
ò¼»iðåãiíäåãi
òiðåóãå, êåí
äi»ãåãiíå,
ñiëåìãå ò¾ñiï
ò½ð¹àí ê¾øòi
êåí ºûñûìû
äåï àòàéäû.
     2.2 æûíûñ ¾»ãiëåðií òiðåó.
Òåíäi êåðíåó
æà¹äàéûíû»
á½çûëóûíà
áàéëàíûñòû
ò¼»iðåêòåãi
æûíûñ ¾»ãiíi»
iøiíå æûëæûï
îíû
òîëòûðó»à
òûðûñàäû.
Ôîðìàñûí,
æîáàäû
ê¼ðñåòiëãåí
ºóûñ
ì¼ëøåðií
ñàºòàó
ìàºñàòûìåí
æûíûñ ¾»ãi
iøiíå òiðåó
ºîéûëàäû.
Æûíûñ
ºàçáàñûíû»
iøiíäåãi òiðåó
ò¼»iðãiíäåãi
òàó æûíûñû
¾»ãi iøiíå
æàéûëó»à
êåäåðãi áîëûï,
ñûðòºû
ºûñûì¹à
ò¼òåï áåðií
êåéäå
ñûíûïòà
/äåôîðìàöèÿëàíûï/
ò½ðàäû. Òiðåó
êîíñòðóêöèÿñû,
äàéûíäàóøû
¾»ãiëåðìåí
òàçàðòû
çàáîé ëàðäå
êåí
ºûñûìûíû»
ê¾øi, ò¾íiñ¾
ñõåìàñûìåí
ñàíàñûï
ò½ðó»à òèiñòi.
Åãåðäå ¾»ãi
æûíûñ ñiëåìiíi»
»àòòû
ò½ñûíàí
¾»ãiëåíòåí
áîëñà
ê¾éðåó
çîíàñûíû»
ìåëøåði
øàìàëû
áîëûï, òiïòi
áîëìàóûäà
ì¾ìêií.
Îñûíäàé
æà»äàéäà òàó
ºûñûìû
ùàìàëû
áîë»àíäûºòàí
ò½òºûð
/æåñòêàÿ/
êîíñòðóêöèÿëû
òiðåó
ºîëäàíó¹à
áîëàäû.
Åãåðäå ¾»ãi
òàçàðòó
æ¾ìûñûíû»
çîíàñûíäà
îíû» ¾ñòiíäå
iñiíiï êåò¾ãå
ûºïàë îñàë
æûíûñòà,
àðàñûíäà.
Áîëñà
æûíûñòû»
æûëæó áàðûñû
ºàçûíäûíû»
ò¼»iðåãiäåãi
êåçãå
ò¾ñåðãiê
êåðíåóãå
ñîºòûºòûðàäû.
ʾøòi êåí
ºûñûìûíà
øûäàéòûí
ò½òºûð
êîíñòðóêöèÿëû
òiðåó
ºîëäàí¹àí
ýêîíîìèêà
ò½ð¹ûñûíàí
àë¹àíäà
òèiìñiç.
̽íäàé
æà¹äàéäà
òiðåóäi»
ºûñûóíàí
ôîðìàñû
ñàºòàë¹àíìåí
ºèûº ì¼ëøåði
òàðûëûï
êîíñòðóêöèÿñû
æ¸íå òiðåó
ê¾øi
ñàºòàëûï
ò½ðàäû. Êåí
ºàçûíäàñûíû»
òiðåóëåðiíå
ìûíàäàé
æàëïû òàëàï
ºîéûëàäû: êåí
ºàçûíäûñûíû»
àéäûíûí
òàðûëòïàé
òiðåó ºóàòû
æåòêiëiêòi
áîëûïò½ðóû,
àýðîäèíàìèêàëûº
êåäåíãiñi
/ñîïðîòèâëåíèå/
øàìàëû
áîëûï, òiðåó
êîíñòðóêöèÿñû
òàó
ºûñûìûíà,
îíû» ê¾øiìåí
ò¾ðiíå
ñ¸éêåñòiãi.
Òiðåó ¾»ãi
àéäûíû» ½çàº
ìåðçiì ä½ðûñ
ê¾éäå
ñàºòàï ò½ðó
øû¹ûíû»
¾íðåìäiëiãi,
òiðåóäi æàñàï
îíû º½ðó
ûï-æàñêó
æ½ìûñòàðûíû»
ìåõàíèçàöèÿëàíäûðó
ì¾ìêiíøiëiãi,
æåíäåó
æ½ìûñòàðûí
îðûíäà¹àíäà
û»¹àéëû áîëûï
ò½ðûï. Êåéäå
òiðåóëåð
àðíàéû
òàëàïºà
ñ¸éêåñ
áîëó¹à òèiñòi.
Ìûñàëû: ¼ðò
æà¹ûíàí
õàóiïñiçäiê,
ñó¼òêiçáåóøiëiê,
¼òå ê¾ðäåëi
ãèäðîãåîëîãèÿ
æà¹äàéûíäà
ºàçûíäûíû
¾»ãiðåó ò. á.
     2.3.        Òiðåó ìàòåðèàëäàðû.
Òàó ºàçûíäûñûí òiðåóãå à»àø, ìåòàëë, áåòîí, ò¼ìiðáåòîí, òàáè¹û æ¸íå æàñàíäû òàñòàð ºîëäàíûëàäû.
Æåð àñòàíäà
iðåó ðåòiíäå
ºàëºàí
æàïûðàêòû
/ºàðà¹àé,
øûðøà /
à¹àøòàðäûí
æîíûëìà¹àí
ò¾ði /
êðóãëûé//ðóäíèê
òðåói/ æåíå
æîíûë¹àí /
ðàñïèë, ùïàë,
áðóñ,
îáàïîëäàð/
ïàéäàëàíàäû.
Ðóäíèê òiðåói (
ñòîéêà) äåï
æîíûëìà¹àí
äèàìåòðû
ºäåí 34ñì äåéií,
àë ¾çûíäû¹û 0,5
òåí 7ì äåéií
à¹àøòû
àòàéäû.
Ðàñïèë äåí åí
áîéûíàí ºàº
òiëiíãåí
òiðåóäi
àòàéäû.
Áðóñüÿ äåï åêi
íå òåðò æà¹û
àðàìåí
êåñiëiï
æîíûë¹àí
à¹àøòû
àòàéäû.
Áåðåíåëåðäi
òàºòàé¹à
àðàìåí
òiëãåíäå
ºàëäûºòàðûí
îáàïîëû
àòàéäû, àë åí
áåò
æà¹ûíäà¹ûñûí
ãîðáûëüäåéäi.
¶çûíäû¹û 1ì
îáàïîë  –
çàòÿæêà
àòàéëàäû.
Òàó
¾ºãiëåðiíiº
ìåòàëë
òiðåóëåði
øîéûí áîëàò
ìàòåðèàëûäàðûíàí
º¾ðûëàäû.
ÑÒÇ, ÑÒ5
ìàðêàëû
ìûðûø
ìàòåðèàëäàðû
ïðîôèëüäi
ïðîêàò ïåí
òàðàº, æ¸íå
òiëiíãåí òåìið
ò¾ðiíäå
ºîëäàíûëàäû.
2.2. ñóð. Øàõòû òiðåóií æàñàéòûí àðíàéëû ìûðûø ïðîêàòû.
2.2. ñóðåòòå
ìåòàëë
òiðåóií
æàñàó¹à / 17
äåí 27 êã/ì
äåéií/
àðíà¹ôí
ìûðûø
ïðîôèëü
ïðîêàòòû»
êåñiíäiñi
êåðñåòiëãåí
ìûðûøòà»
äåíãåëåê ò½ði
æåëåçáåòîí
º¾ðûëûñûíäà
àðìàòóðà
ðåòiíäå æ¸íå
øòàíãàëû
òiðåóëåðäå
ºîëäàíûëàäû,
àë ºîñ
òàâð¼ëû
òåìið, øâåëëåð
æ¸íå ðåëüñ –
îºïàí iøií
º½ðûëûñòûð¹àíäà
ºîëäàíûëàäû.
Áàéûð¹û
ìàðêàëû
ìûðûøòû»
êåìiñòiãiíå
êîððîçèÿ¹à
áåéìäiëiãi
æàòàäû
ê¾ðäåëi
ãèäðîãåîëîãèÿëûëûê
æà¹äàéäà
¾»ãiëåðäi òiðåó
¾øií
øîéûííàí
ºóéûë¹àí
òþáèíã
êóëäàíûëàäû.
Áåòîí äåï
ºàòûï ºàë¹àí
öåìåíò, º¾ì,
øèûðøûº òàñ
ºîñûíäûëàðûí
àéòàäû. ²¾ì
ìåí ºèûðøûº
òàñòàðäû
òîëòûðóøû
äåï àòàéäû.
Áåòîí
º¾ðàìû
¾ëåñiíå
òèåòií
öåìåíò,
òîëòûðóøû
çàòòàðäû»
ñàëìຠíå
àóìàº
ìåëøåðiìåí
àíûºòàéäû. / Ö :
Ï : Ø/. Áåòîííû»
ºàòòûëû¹ûí
ìàðêàñûíàí
àíâåðàäû.
Áåòîííû»
ìàðêàñû äåï 28
ê¾í iøiíäå
òåìïåðàòóðàñû 
, àóàíû»
ñàëûñòûðìàëû
äûìºûëäû¹û 90-100%
íåà¹äàéäà
ºàòºàòûí
ò½ð¹àí
áîéûíäà
ºûñûì¹à
áåðiêòiê øåòií
àòàéäû.
Áåòîííû»
áåðiêòiãiíå
øåê áîëàòûí
áàñòû
ôàêòîðëàð¹à
ìûíàëàð
æàòàäû:
öåìåíòòi»
ìàðêàñû,
ñóìåí
òîëòûð¹ûòàðû»
ì¼ëøåði, º½þ
¸äiñòåði.
Áåòîí¹à
ºîñûëàòûí
öåìåíò
ì¼ëøåðiíå
áàéëàíûñòû:
ñåìiç, îðòàøà,
àðûº ò¾ðëåði
áîëàäû. Òàó
ºàçûíäûñûï
òiðåó ¾øií
ñåìiç íå
îðòàøà
áåòîí
/áåòîííûº 1ì3 
ì¼ëøåði 200-250êã
öåìåíò
ºîñûëàäû/
ºîëäàíûëàäû.
Áåòîí
ºîñûíäûñûí
/áåòîíîìåøàëêà/
áåòîí
äàéûíäàéòûi
ºîíûð¹ûäà
äàéûíäàéäû.
ʸäiãiìãi ºîþ
ñåìiç æ¸íå
îðòàíøû
áåòîí òàó
¾»ã¸ñií
ºîðñàóëàï
áåòîíäàéäû.
²îðñàó à¹àø
íå ìåòàëëàí
º½ðûëàäû.
Åãåðäå
áåòîíäû
äàéûíäàï
îíû º½éûï,
ïàéäàëàíó
àðàñû
àëûòàï
ºàëàòûí
æà¹äàéäà.
Áåòîí º½í
á½ðûí ºàòûï
ºàëìàñ ¾øií
àðîñûíäà
àðíàéû
ºîñûíäûëàð
êóèûëàäû.
̾íäàé
áåòîíäû
/ïëàñòèôèöèðîâàííûé/
äåï àòàéäû.
ʸäiãiìãi
áåòîí ìåí
ºàòàð
àðíàéû
áåòîíäàð
/òåç ºàòàòûí,
òîðêðåò-áåòîí,
øàøûðàíäû-áåòîí
ò.á./.
²îëäàêûëàäû
òåç ºàòàòûí
áåòîííû»
ºàòàéû
ïðîöåññûí
òåçäåò¾
öåìåíò
ìàññàñûíû» 2-3%
òå» Ñà ñâ ¾øií
ºîñûíäûëàð
ºîñûëàäû.
̽íäàé
áåòîí áið
ñóòêàíû»
iøiíäå
¸æåïò¸óið
ê¾øiíå åíå
àëàäû /3000 í/ñì2 
/ äåéií.
Òåðêðåò-áåòîí
öåìåíòû ìîë /850
êã/ì3 
ºîñûíäû¹/ º½ì,
ºèûðøûº òàñ
ºîñûëûï
æàñàëàäû.
²îñûíäûíû» 10-12%
ñó áîëûï
ÿ¹íûé
ò¼ðêðåò-áåòîííû»
êîíñåñòåíñèÿñÿ
ñóéûº
áåòîí¹à
òàÿó áîëó¹à
òèiñòi.
Òåðêðåò-áåòîíäû,
áiðíåøå
ñàíòèìåðò
ºàëûíäû¹ûìåí
öåìåíò-çå»áðåãiìåí
òîáåãà
æàñûðàäû. Ñó
åòêiçáåó
ºàñèåòi,
òåçiìäiëiãi
æàáàéû
áåòîííûí
æî¹àðû.
Òàìøû
áåòîíû»
òåðêðåò
áåòîííûí
àéûðìàøûëû¹û
òîëòûðóøû
çàòòû» ò¾èiði
iðiëåó êåëiï
áåòîíäà òåç
ºàòûðàòûí
ºîñûíäûëàðû
áîëàäû.
Òàìøû
áåòîííû»
êîíñèñòåíöèÿñûíû»
ñóèûºòû¹û
àðíàéû
áåòîí
àòºûëàéòûí
àóà
ºóíäûð¹ûñûí
ºîëäàíó¹à
áåòîí
æ½ìûñû
ºîðñàóñûç
îðûíäàëàäû.
Áåòîí òåê
ºûñûì º¾øiíå
¹àíà òåòåï
áåðå àëàäû.
̽íû òiðåó
êîíñòðóöèÿñûí
òàíäà¹àíäà
åàêåðãåí
æåí. Òåìií
áåòîí äåï
áåòîí iøiíå
º½ðûø
ñàáàºòàðû-àðìàòóðàñû
áàð áåòîíäû
àòàéäû.
Àðìàòóðà
òåìiðáåòîííû»
ºûñûì¹à
ºàðñûëû¹ûí
ê¾øåéòiï
ºàêà ºîéìàé
èiëiñêå ºàðñû
ºàðñûëàñó
ì¾ìêiíøiëiãií
ê¼òåðåäi.
Êåéäå àëäûí
àëà
øèðàòûë¹àí
àðìàòóðàëû
ò¼ìið áåòîí
ºîëäàíûëàäû.
̽íäàé
æà¹äàéäà
àðìàòóðàíû
áåòîí
ºóéëìàé
ò½ðûï ºàòòû
òàðòûï,
ñîäàí êåéií
áåòîí
ºóèûëàäû.
Îñûíûº
í¸òèæåñ»íäå
áåòîí iøiíäå
êåðíåó ê¾ø
ïàéäà áîëûï
ê¾éðåòó
ê¾øêå
ºàéðàòû
ìîëàÿäû.
Òàáè¹è
øîé-òàñ
ºàçûíäûíû»
ôóíäàìåíòûí
òîëòûðó¹à íå
áîëìàñà
òiðåóäi»
ñûðòûíäà¹û
º½ñòàðäû
áiòiíäåóãå
ºîëäàíûëàäû.
Æàñàíäû
º½ðûëûñ
ìàòåðèàëäàð
ðåòiíäå êiðïiø,
áåòîíèò,
øëàêîáëîê ò.
á. àòàó¹à
áîëàäû.
Áåòîíèòòàð 150
ìàðêà áåòîí
ºîñûíäûñûíàí
æàñàëñà,
øëàêîáëîê
øàõòûíû»
ê¾éãåí
òîïûðà¹ûíàí
íå
ò¾iðøåêòåëãåí
øëàêòàí
æàñàëàäû.
Îðíàòûëàòûí
¾»ãiíi ê¼ëäåíå»
ºèûíäû
ôîðìàñûíà
áàéëàíûñòû
/áåòîíèòòi»
ò¾ði òiê
á¾ðûøòû íå
ñ¾èið ôîðìàëû
êåëåäi/, àë
øëàêîáëîê
ê¼áiíåñå òiê
á½ðûøòû
áîëàäû.
     2.4    Òàó ¾»ãiëåðiíi» òiðåó êîíñòðóêöèÿëàðû, ì¼ëøåði, ôîðìàñû.
Êåí ¾»ãiëåði
êå»iñòiêòå òiê,
å»êåé, æàçûº
ò¾ðëåði
êåçäåñåäi. Òiê
øàõòà
îºïàíû ½çûº
æûë¹à
àðíàë¹àíäûºòàí
ºèûñ øå»áåði
ä¼»ãåëåê
áîëûï ò½òàñ
áåòîíìåí
øåãåíäåëåäi /2.3
ñóð/. Òiðåóäi»
ºàëûíäû¹û
æà¹äàéûíà
áàéëàíûñòû
200 äåï 300 ìì àñûï
æàòàäû.
Åãåðäå îºïàí
ñóëû, îñàë
æûíûñ
àðàñûíäà
åòêåí áîëñà
òiðåó
ìåòàëëäàí
íå ò¼ìið
áåòîí
òþáèíãòåí
º½ðûëàäû.
̽íäàé
æà¹äàéäà
îºïàííû»
ºèûíäûñû
äå»ãåëåê
êåëåä
Òþáèíãòåðäi»
ñàºèíàëû
ºàáûð¹àëàðû
àóàíû»
æûëæûóûíà
/àýðîäèíàìèêàëûº
êåäåðãi/
êåäåðãi
êåëòiðåäi.
Òþáèíãòåí
º½ðàë¹àí
òiðåó
ºûìáàòºà
ò¾ñåòií
áîë¹àíñî»
ò½òàñ áåòîí
òiðåó îðûí
àëóû ì¾ìêií.
Òiê îºïàí iøií
àðìèðîâêàëàä
äåï ê¼òåðãiø
ûäûñ
æûëæèòûí
áåòií
áà¹ûòòàéòûí
êîíñòðóêöèÿëàð
/ðàññòðåë
ìåí æåëiëåð/,
º½áûð
îðíûºòûðûï
iëåòií
ðàñòðåëäåð
ìåí àâàðèÿ
/àïàò/ êåçiíäå
àäàì ¼òåòií
áàñºûø á¼ëiìi
àòàéäû.
Àðìèðîâêàíû»
íåãiçi
àóûðòàïàëû¹ûí
ê¼òåðåòií
ýîåìåíò-ðàññòðåëäåð.
Îëàð îºïàíäû,
ê¼òåð¹iø,
º½áûð
á¼ëiìäåðiíå
á¼ëåäi. Æåëi
/ïðîâîäíèê/
iëiíåòií
ðàññòðåëäi-áàñòû,
àë ¼çãåëåðií
ºîñàëºû
ðàññòðåëäåð
äåëiíåäi.
Áåòîí ìåí
òþáèíãïåí
áåêiòiëãåí
îºïàííû»
ðàññòðåëäåði №14
øi ºîñ
òàâðäàí
º½ðûëàäû. Áàñ
ðàññòðåëäåð
áåêiíiñòi» iøiíå
250 ìì òàÿç
å»ãiçiëìåéäi.
²îñàëºû
ðàññòðåëäåð
êåéäå áið
áàñû áàñ
ðàññòðåëãå
ñ¾åíiï
á½ðûøòàìà
ìåí áîëòïåí
áåêiòåëåäi.
Áàñ
ðàññòðåëäåð
ä¸ëì¸-ä¸ë áið
æàçûºòûºòà
îðíàëàñàäû.
Ìåòàëë
ðàññòðåëäàðûíû»
êåìiñòiãiíå
êîððîçèÿ»à
ióåñòiãi.
Æåëiëåð
ê¼òåðãiø
ûäûñòàðäû» áið
içáåí
ºîç¹àëóûí
ºàìòûï
ò½ðàäû. Îëàð
à¹àø,
ìåòàëëäàí
æàñàëàäû.
À¹àø æåëi 18*18 íå
18*20 ñì ºèûºòû
ºûðëû
à¹àøòàí
æàñàëûï
ðàññòðåëãå
áàñû ìåí ¾øi
æåëiäåí
øûºïàéòûíäàé
áîëòïåí
áåêiòiëåäi /24, à
ñóð/. Ìåòàëë
æåëi ðåëüñòåí,
íå áîëìàñà
øâåëëåðäåí,
á½ðûøòàìà
òåìiðäåí
º½ðàë¹àí
êîðàíòû
òåìiðäåí
æàñàëàäû.
Ðåëüñòåí
æàñàë¹àí
æåëi
ðàññòðåëãåí
àðíàéû
ºàïñûðìàìåí
áåêiòiëåäi /2.4, á
ñóð/.
/2.3 ñóðåò/ áåòîíìåí æiíå ìåòàëäû àðìèðîâêàëàí¹àí òiê îºïàííû» ºèûíäûñû.
ñóðåò. Æåëiíi» åìòàëë ðàññòðåëäåðãå áåêiòiëói.
À – à¹àø æåëi;
Á – ðåëüñòåí æàñàë¹àí æåëi;
 – æåëi;
à – ðàññòðåëäåð;
Ä – ºàïñûðìàëàð;
Å – ò¾íií¾ áàñòûðìàñû;
Æ – ºàïñûðìàíû áåêiòåòií áîëòû»;
Ç – öåíòðåãåëòåòií øåãå.
Õàóûïñi
çäàíäûðó
åðåæåñiíi»
òàëàáûíà
ñ¸éêåñ.
κïàí áiðiíäå
ñàòû á¼ëåñi
ìiíäåòòi
ò¾ðäå
º½ðûëàäû.
̽íû
îðûíäàó ¾øií
åêi
ðàññòðåëäåðäi»
àðàñûíû»
ºàøûºòû¹ûí
8ì àñûðìàé
ìåòàëëäàí
íå áîëìàñà
à¹àø ñ¼ðå
îðíàòûï
îëàðäû¹
¾ñòiíå
å»êåêiãi 80º äåéií
ñàòû
ºîéûëàäû, àë
ñåðåíi»
øåòiíåí àäàì
¼òå àëàòû»
ì¼ëøåði 0,7*0,6 ì
òåñiê
ºàëäûðàäû.
Áàñºûø
áåëìåñi
îºïàííû»
¼çãå á¼ëiì
øåëåðiíåí
ìåòàëë íå
à¹àø
ºîðøàëàíàäû.
²½áûðëàð
ºîñàëºû
ðàññòðåëãå
áèiêòiê àðà
àëøàºòû¹û 6-10ì
iëãåêòåðìåí
áåêiòiëåäi.
Êàáåëü
îºïàííû»
øåãåíiíå
àðàñûíà, 5-6ì
ºàëäûðûï
ºàïñûðìà
ìåí
øåãåëåíåäi.
Õàóïñiçäiê
åðåæå øàðòû
áîéûíøà
ê¼òåðiëiï
æûëæûï ò½ð»àí
ûäûñ ïåí
øåãåíäåëãåí
îºïàí
ºàáûð¹àíû»
àðàñû íå
îºïàííû»
¼çãå
àðìèðîâêåëåðiíi»
àðàñû ìåí
áåëãiëi,
ñà»ûëàó
ºàëäûðû뻹à
òèiñòi.
κïàííû»
äèàìåòði
¾ëãiëåíãåí
/òèïèçèðîâàíû/.
ʼìið
¼íäiðiñiíäå
èíòåðâàë
àðàñû
äèàìåòði 4-8ì
äåéií.
κïàííû»
ê¼ëäåíå» ºèûº
ì¼ëøåði áàð
êåðåêòi
æàáäûºòàðäû
õàóiïñiçäiê
åðåæåäå
ê¼ðñåòiìåí
ñà»ûëàó
ì¼ëøåðiìåí
ñûéãûçàòû»
áîëóû êåðåê.
κïàííû» ºèûº
ì¼ëøåði
àóàíû» æàëæó
øàïøàíäû»ûíà
ñûíàëàäû.
Æàóàïêåðøiëiãi
òåìåí äåãåí
òiê ¾»ãiëåð
/áàðëàó
øàõòàëàðûíûi
îºïàíû,
øóðôòàð/ òiê
á½ðûø
ôîðìàñûìåí
¾»ãiëåíiï øi
ê¼áiíåñå
à¹àøïåí
øåãåíäåëåäi.
̽íäàé
¾»ãiëåðäi¹
àðìèðîâêàñûäà
à¹àøòàí
áîëàäû /2.5 ñóð/.
2.5 ñóðåò. Ò½òàñ à¹àø øåãåí.
1 – òiðåó áðóñ;
2 – ºàòàðëû á¼ðåíåëåð;
3 – ïðîãîíäàð;
4 – ðàññòðåëäåð;
5 – ñ¾ðå øåãå /êîñòûëü/, ïðîãîíäû áåêiòåòií;
6 – æåòåêøiëåð /áà¹ûòàóøûëàð/;
7 – áàñ½ûø á¼ëìåñi;
Æûçûº íå
å»êåé ¾»ãiëåðäi
øåãåíäåï
òiðåó ¾øií
à¹àø, ìåòàëë,
áåòîí,
òàìàø
áåòîí, òàñ
æ¸íå ºîñûíäû
ìàòåðèàëäàð
ºîëäàíûëàäû.
¶»ãi
ºèûíäûñûíû»
ôèðìàñû,
àòºàðàòûí
ºûçìåòiìåí
òiðåñó
ìàòåðèàëûíû»
ò¾ðiêå
áàéëàíûñòû
2.6 ñóðåòòå
ºûñêà
ìåðçiìäå
ïàéäàëàíàòûí
¾»ãiíi» à¹àø
øåãåíi.
2.6 ñóð. À¹àø øåãåí
A.   Ò¼áå øåãåíi;
B.   Òiê á½ðûøòû ðàìà;
C.   Òðàïåöèÿ ò¾ðëi ðàìà.
²àòòû æûíûñ
àðàñûíäà¹û
¾»ãiíi» ò¼áå
òiðåóiìåí
øåãåíäåéäi. /2.6,
â ñóð/ Ðàìàëàð
15-30 ñì äå»ãåëåê
à¹àøòàí
ºèûí
àëûíàäû
àðàñûíàí 0,7 - 1,5 ì
àëøàºòûº
ºàëäûðà
îòûðûï ¾»ãiíi» ¼»
áîéûí
øåãåíäåéäi.
Òiê òiðåó
/ñòîéêè/ ìåí
ò¼áå òiðåói
àðíàéû
êåðòiê àðºûëû
áåêiòiëåäi, /ïàç
íå ëàïà
äåãåí êåðòiê/.
Øåãåíäå¾øi
ðàìàíû»
áåêiòèòiíýëåìåíòûí
çàìîê äåí
àòàéäû
/º½ëîí/.
Ðàìàíû»
òiðåóií
æåðäåãi
ø½íêûð¹à
êiðãiçiï, àë
çàìîãií /
º½ëûï/ ¾»ãiíiê
òåáåñi ìåí
ºàáûð¹à
àðàñàí
ìûºòàï ñûíà
ºà¹ûï
áåêiòåäi. Àë
òiðåóëåðäií
àðàñûíàí
òàñ, æûíûñ
¼òïåñ ¾øií
ðàìàëàðäûí
àðàñûí
òàºòàé,
áåðåíåíií
êåñièäiñiìåí
íå ãîðáûëü
ìåí
øåãåíäåï, àë
òàºòàéäûí
àðàñûí
òû¹ûíäàï
ºîÿäû. Ðàìàëû
òiðåó ºàòºûë
òiðåóëåðãå
æàòàäà.
Ðàìàëû
òiðåóäiº»
ñ¾èiðåëåíãåí
äåði ºûñûì
ò¾ñêåíäå ¾øi
ì¾æiëiï
øàìàëû
iêåìäiëiê
ïàéäà
áîëàäû.
Ìåòàëëäàí
æàñàë¹àí
òiðåóëåðäi»
òåçiìäiëiãií,
ºàòòûëû¹ûí,
îòºà æàìáàó
ºàñèåòií,
¾íåìäiëiãií
àòàï¹à
ê¼ðñåìãå
áîëàäû. Îíû
ºàòºûë
ðàìàëû òiðåó
ðåòiíäå
ïàéäàëàíó¹à
áîëàäû.
Òàçàðòó
æ¾ìûñûíû»
æ¸ñåði
ò¾ñåòií
çîíàñûíäà¹à
ºàçûíäûëàð
èêåìäi
òiðåóëåðiìåí
øåãåíäåëåäi.
Ðàìàëû òiðåóäi / 2.7,à ñóð/ ðåëüñ òåí íå áîëìàñà ºîñòàâðàëû  №14 – 20 áàëêàäàí äàéûíäàéäû. Òiê òiðåó òåáå òiðåóëåðiìåí º¾éë¹àí òèÿíàê / áàøìàê /, ìûíà æåð¹å êåëäèì íå áîëìàñà æàïñûðìàìåí áåêiòiëåäi.
2.7 ñóð. Ìåòàëëäàí æàñàë¹àí òiðåó. Æåð¹å êåëäèì
à – ºàòºûë ðàìàëû òiðåó;
á – èêåìäi àð¼à òiðåói.
Èêåìäië àðºà
òiðåói / 2.7, á ñóð/
àðíàéëû
ïðîôèëüäi
òåìiðäåí
æàñàëàäû.
Òiðåó 3
áåëøåêòåí
º¾ðûëàäû:
àðºà ôîðìàëû
òåáåäåí
æ¸íå åêi
ºèñûº àÿº
òiðåóäåí.
Ò¼áå òiðåóäií
¾øòåði òiê
êåëiï
òåëåñêîï
æîëûìåí
ñóñûï
òiðåóäií
èêåìäiëiê
ñèïàòûí
îðûíäàó¹à
ì¾ìêiíøiëiê
ò¾¹ûçàäû.
Òåáå
òiðåóiìåí òiê
òiðåóëåð
ºàìûò àðºûëû
áåêiòiëåäi.
Èêåìäiëiêòií /
ñóñûìàëäûºòûºòûí
/ ì¾ìêiíøiëiê
ºàìûòòû»
ºûñûï –
òàíóûìåí
ìåëøåðëåíåäi.
Ìåòàëë
òiðåóëåðiíå
àíêåðëi
/øòàí¹àëû /
òiðåóäå
æàòàäû.
Àòàë¹àí
òiðåó ºàòòû,
áðàºòà
æàðûëûï
ò¾ð¹àí íå
áîëìàñà
ºàáàòòû
ºàòòûëû¹û f › 4
æî¹àðû
æûíûñòàðäû»
iøiìåí
¾»ãiëåíãåí
æàçûº
¾»ãiëåðäi»
òåáåñií
áåêiòóãå
ºîëäàíûëàäû.
Àíêåðë» òåáå
òiðåói
ºàáàòòû
æûíûñòû íå
áîëìàñà
á¼ëøåê
òàñòàðäû
áåêiòó ¾øií
ºîëäàíûëàäû
/2.8 ñóð/.
2.8. ñóð àíêåð òiðåóiìåí øåãåíäåëãåí ºàçûíäû.
2.9. ñóð àíêåð øòàíãàñûíû» á¼ëøåêòåði.
1 – ñûíàëû øòàíãà;
À – øòàí¹à;
Á – ñûíà;
 – òiðåó ïëèòàû;
à – ãàéêà;
2 – êåðíåó øòàíãàñû /ðàñïîðíàÿ/;
À – øòàíãà;
Á – òåìïåøåê;
 – êåðíåó ñàºèíàñû;
à – øîøຠãàéêà;
Ä – áîëòòû» áàñû.
Àíêåð òiðåói
½çûíäû¹û 0,6
äåí 3ì äåéií
ìåòàëë
øòàíãàñûíàí
ìåòàëë
ïëàñòèíêàëàðû
íå áîëìàñà
ºûðëû
òåìiðäåí
æàñàëàäû.
Øíóð iøiíäå
øòàíãà
ãàéêàìåí
áåòiòiëåäi.
´íäiðiñòå
ñûíàëû æ¸íå
êåðíåó
òiðåóëåði
ºîëäàíûëàäû.
29, à ñóðåòiíäå
ê¼ðñåòiëãåíäåé
øòàíãàíû» áið
æຠ¾øiíåí
ìåòàëë
ñûíàñû
ºà¹ûëàòûí
åíi 3-5ìì æûðà
æàñûëàäû.
Òåñiëãåí
øïóð¹à
øòàíãà æûðà
ñàëíãàí
¾øiíåí
åíãiçåëåä.
Øòàíãà øíóð
iøiíäå áåêiï
ºàëó ¾øií
åêiíøi øû¹ûï
ò½ð¹àí ¾øiíå
ñîºû áåðiëåäi.
Øòàíãà
øíóðäà
áåêiãåííåí
êåéií øû¹ûï
ò½ðà¹àí
øòàíãà
¾øiíå òiðåó
ïëèòà íå
áîëìàñà
àðíàéû
ïðîôèëüäû
ïëàñòèíêà
îðíàòûëûï
á½ðàíäà
ãàéêàìåí
áåêiòiëåäi /2. 9, á
ñóð/.
Øòàíãàøû»
îéìàëû ¾øiíå
øîøຠãàéêà
á½ðàëûï, îíû»
øòàíãà
áîéûìåí
æûëæû¹àí
ñàéûí
êåðíåó
ãèëüçàñûí
øíóð¹à
òiðåëòåäi.
Êåðíåó òiðåó
ñûíàëû
òiðåóäåí
ºûìáàò
áîëñàäà
ºîëäàíó¹à
û»¹àéëûðàº
áîëàäû.
Øòàíãà
òiðåóëåðiíi»
ºàòàðäû¹û
ìåí ¼ç àðà
àëøàºòû¹û
0,8-1,5ì äåé
áîëàäû. Àíêåð
òiðåóiíi»
òèiìäiëiãi
ìûíàäà
æàòûð òiðåó
îðíàòó ¾øií
¾»ãiíi
êåíåéòóäi»
ºàæåñòñiçäiãi,
òiðåó ºîþ
øû»ûíû àç
áîëóû
/ìåòàëë, òåìið
áåòîí
òiðåûëåðiíi»
îðíàòó
øû¹ûíû 3-5 ðåò
àç áîëàäû/,
àóà åòêiç¾
æîëûíû» êå»
áîëóû. Òàñ
òiðåóëåð òàó
ºûñûìûíû»
ºàëûïòàñºàí
¾iã¸ëåði»
ºîéûëàäû.
Êåðåê
áîë¹àíäà
òàñ òiðåóäií
àðàñûíà
ºàëûíäû¹û
30ìì äåéií
à¹àø òåñåó
ºîëäàíûï, àë
º½ûñ æåðëåðií
ñóñûìàëû
ìàòåðèàëäàðûìåí
òîðòûðó
òiðåóãå
èêåìäiëiê
ì¾ìêiíøiëiê
áåðåäi. Òàñ
òiðåó
ôóíäàìåíò,
òiê ºàáûð¹à
ìåí
º½ìáåçäåí
º½ðûëàäû.
²àáûð¹àëû
ê¾ìáåç
öåìåíò
åðòiíäiñi ìåí
áåêiãåí
êiðïiøòåí íå
áîëìàñà
áåòîíäû òàñ
/áåòîíèò/ ïåí
ºàáûð¹à,
ò¼áåëåði
ºàëàíàäû.
²àáûð¹à ìåí,
ê¾ìáåçäi»
ºàëûíäû¹û
25-64ñì æåòåäi.
ʾìáåçäi
àðíàéû
ºàëºàí-ºàëûï
àðºàëû
ºàëàíàäû.
Êóéûë¹àí
áåòîí òiðåó
òàñ
òiðåóëåðäi» áið
ò¾ði áîëà
ò½ðà
ôîðìàëàðûäà
áiðäåé áîëàäû
Áåòîí òiðåóäi»
àéûðìàøûëû¹û
æiêñiç áîëûï
êåçäåñåäi.
Áåòîí òiðåóiíi»
ºàëûíäû¹û
25-35ñì òàñ òiðåó
äåí ê¾øòiëåó
áîëàäû.
Àòàë¹àí¹à
áåòîí òiðåó
ñó åòêiçáåó
ºàñèåòi
àðòòû¹ûðûº.
Áåòîí òiðåóií
ôóíäàìåíòòåí
áàñòàï
êåòåðåäi.
²àáûð¹àìåí
ê¾ìáåçäi
ºàëûïïåí
ê¼òåðåäi.
Áåòîíäû
îðíûíà
àðíàéû
áåòîí
º½é¹ûø
/áåòîíîóêëàä÷èê/
º½éûï,
ïíåâìàòèêà
íå áîëìàñà
ýëåêòð
òåðáåòêiø
/âèáðàòîð/
àðºûëû
òû¹ûíäàëàäû.
²àòòû æûíûñ
àðàñûíäà¹û
¾»ãiëåð òiðåó
òiëåìåéäi.
²àáûð¹à òåáå
æûíûñòàðû
æåëìåí
ì¾æiëóiíåí
ñàºòàó ¾øií
áið ºàáàò
òàìøûáåòîíìåí
ìûëàéäû.
Òàìøû áåòîí
àðíàéû
ìàøèíàñûìåí
ñûëàíàäû
äàéäû. /2.10 ñóð/.
2.10 ñóð. Òàìøû
áåòîí ìåí
ñûëàéòûí
ìàøèíà.
¶ñòiíãi êàìåðà
àðºûëû º½ð¹àº
ºîñûíäû çàò
øëþçiíå 2
æåòêiçiëiï
îíäà
àéíàëìàëû
äîçàòîð
/¼ëøåäiøi/
ºàëñûíà
ò¾ñiï àóà
à¹àíûìåí
çàò øëàíãà
àðºûëûç
ñîïëî¹à 4
æåòåäi. Ñóìåí
àðàëàñºàí
ºîñûíäû
øëàíã 5
àðºûëû
åðíiòiíäi
ºàáûð¹à
áåòiíå
øàìøûëàï
øàøûðàéäû.
Àóàíû»
ºûñûìû 400-500êÏà
áîëûï àë
ñóäû» ºûñûìû
ê¼ðñåòiëãåíêåí
100-150êÏà
àðòàãûðàº
áîëãàíû
øàðò. Ñëàó
ºàáàòûíû»
ºàëû»äû¹û 5-7ñì
êåì áîëìàóû
êåðåê. Iñà¹àò
iøiíäå
ìàøèíà 4ì3 
áåòîí
ñûëàéäû. Á½ë
¸äiñòi
ºàëûïñûç
/áåñîïàëóáî÷íàÿ/
áåòîíäàó
àòàéäû.
Òàìøû áåòîí
æûíûñ
áåòiíåòåç
ºàòûï ºàëàäû.
Òàìøû áåòîí
ò¼ìið
òîðëà¹àí
àíêåð
òiðåóìåí
áiðãå
ºîëäàóíóû
ì¾ìêií, àë
ºûñûì¹à
ºàðñûëû¹û 2
åñå, àë
ñîçûëó¹à 30-60%
ê¸äiìãi
áåòîííàí
àðòû» êåëåäi.
Åêi íå îäàí
ê¼ï
ìàòåðèàëäàðäû
ºîñûï
æàñàë¹àí
òiðåóäi
àðàëàñ äåï
àòàéäû
/ñìåøàííûé/.
Àðàëàñ òiðåó
ºîëäàí¹àíäà
å» òû¹ûç
ìàòåðèàë
òàó ºûñûìûí
òiêåëåé
æóøàð
áîëàòûí
ýëåìåíòiíäå
ºîëäàíëàäû.
2.11 ñóð. Àðàëàñ òiðåó.
À – ò¾ðëi ò¼ìið áåòîíäû º½áûð íå áîëìàñà à¹àø òiðåó - /1/ - ìåòàëëàäàí æàñàë¹àí /ìàíäàéøà/,
Á – òàñ ºàáûðià ìåí ìåòàëë ìàíäàéøà;
 – òàñ ºàáûð¹àìåí áåòîííàí æàñàë¹àí ê¾ìáåç.
̽íäàé
òiðåóëåð
ê¼üiíåñå
ò¼áåñi
æàëïàº
¾»ãiëåðäå à»àø
ðàìàìåí ¸ëäå
º½áûð
ôîðìàëû ò¼ìið
áåòîí
òiðåãiìåí íå
ìåòàëë
âåðõíÿãiìåí
áåêiòiëãåí
ò½òàñ
òiðåóëåð
ºîëäàíûëàäû.
/2.114, à ñóð/;
²àáûð¹àëà
êiðïiø íå
áåòîííàí, àë
ò¼áåñi
ìåòàëë ¸ëäå
à¹àø
áàëêàñûìåí
/2.11, á ñóð/
æàáûë¹àí
ò½òàñ òiðåó,
ºàáûð¹à òàñ
áåòîí ìåí
º¾ìáåçäåëãåí
òiðåó /2.11, â ñóð/.
Àðàëàñ òiðåó
¼òå ½çàº
ºûçìåò
àòºàðàòûí
òàó ºûñûìû
¼òå çîð æ¸íå
¾»ãiëåðäi»
ºèûëûñàòûí
æåðëåðií
áåêiòóãå
ºîëäàíàäû.
¶»ãiëåðäi»
ê¼ëäåíå» ºèûº
ê¼ëåìiíi»
ì¼ëøåði
ìûíàäàé
ôàêòîðëàð¹à
áàéëàíûñòû:
àòºàðàòûí
ìiíäåòi, iøi ìåí
æ¾ðåòií
òðàíñïîðò
ò.á.
Æàáäûºòàðäû»
êåëåìi, ðåëüñ
ò¸ñåëãåí
æîë ñàíû,
àóàíû»
ìºëøåði. ¶»ãiëåíi»
áið æàº
á¾éiðiíåí êiñi
¼òåòií æîë
ºàëäûðûëàäû.
Òiðåó ìåí
æ¾ðiï æàòºàí
òðàíñïîðò
àðàñûíäà
àðíàóëû
ñàíûëàó
ºàëäûðûï, àë
¾»ãi áîéûìåí
àóà à¹ûíû»
øàïøàíäà¹û
ºàóïñiçäiê
åðåæåñiíi»
øàëèäði
ñ¸éêåñ
áîëó¹à òèiñ.
ʼëäåíå»
ºèûºòûí
ì¼ëøåði åêi
ðåò
ê¼ðñåòiëåäi
áiðiíøiäåäîëáàðìåí
òiðåóëåð
îðíàìàé
ò½ð¹àíäà¹û
â÷åðíå,
åêiíøiäå-àíûºòàë¹àí
/â ñâåòó/
òiðåóëåðäi»
ì¼ëøåíåðiìåí
ñàíàñºàåäà.
²àáûëäàí¹àí
ì¼ëøåð
áåêiòiëãåí
òàó ¾»ãiñiíi»
¾»ãiëi
ºèûíäûñûíû»
ì¼ëøåðiíå
ñ¸éêåñ
áîëó¹à òèiñòi.
Õàóàïñiçäiê
åðåæå
áîéûíøà
ê¼ìið
øàõòûëàðûíäà
òðàíñïîðò
æiíå áàñ
âåíòèëÿöèÿ
¾»ãiëåðäi»
ê¼ëäåíå»
ºèéûº ì¼ëøåði
à¹àø ïåí,
ò¼ìið
òiðåóëåðiìåí
áåêiòiëãåíäå
4,5ì2, òàñ æ¸íå
ò¼ìiðüåòîí
òiðåóëåðìåí
áåêiòåêåíäå
4ì2;
ðóäíèêòåðãå
àòàë¹àí
ê¼ðñåòêiøòåð
4 æiíå 3,5ì2:
ê¼ìið
øàõòàëàðûíäà
ðåëüñ
áîéûíàí
¾»ãiíi»
ìàíäàéøàñû»
1,9ì, àë
ðóäíèêòåðäå 2
ìåòðåäåí êåì
áîëìàóû
øàðò.
     2.5.   Òàó ¾»ãiëåðií ¾»ãiëåãåíäåãi òåõíîëîãèÿ ïðîöåññòåði.
Òàó ¾»ãiëåðií
¾»ãiëåó
ïðîöåññòi
áàñòû /òàó
æûíûñûí
ºîïàðó,
ºîïàðûë¹àí
æûíûñòû
æèûï àëó,
òiïêiëiêòi
òiðåóëåðäi
îðíàòó/ æiíå
ºîñàëºû
/óàºûòøà
òiðåóëåðäi
îðíàòó, ò¼ìið
æîëäû òåñåó,
ñó à¹ûçàòûí
æûðà æ¾ðãiçó,
âàãîí
àëìàñòûðó
ºîíäûð¹ûëàðûí
º½ðó, ºûñûìäû
àóà
º½áûðëàðûí,
âåíòèëÿöèÿ
º½áûðëàðûí
æà¹ûñòûðó,
êàáåëü iëó ò. á./
îïåðàöèÿñûíà
á¼ëiíåäi. Òàó
æûíûñûí
ºîïàðó
ïðîöåññòåði
ìåõàíèêà,
ìåõàíî-ãèäðàâëèêà,
ãèäðàâëèêà
æiíå æàðûë¹ûø
¸äiñòåðiìåí
îðûíäàéäû.
Ìåõàíèêà
æ¸íå
ãèäðàâëèêà
ìåõàíèêà
¸äiñi êîìáàéí
àðºûëû àðºûëû
îðûíäàëàäû.
Ãèäðàâëèêà
¸äiñi
òàóæûíûñûí
ºàòòû
ºûñûìäû ñó
ê¾øiìåí
ºîïàðàäû.
/Áóðîâçðûíîé/
æàðûë¹ûø
ºîïàðó äåï
òàó æûíûñûí
òåñiï,
òåñiëãåí
æåðäi
æàðûë¹ûø
çàòïåí
òîëòûðûï
æàð¹àíäû
àéòàìûç.
Àòàë¹àíäàðäû¹
iøiíäå êå»
òàðà¹àíû
ìåõàíèêà
æ¸íå
æàðûë¹ûø
/üóðîâçðûâíîé/
¸ä¸ñòåði.
Ìåõàíèêà
¸äiñòåði
æàçûº íå
å»êåé
¾»ãiëåðäå
ºàòòûëû¹û f=4
äåéií òàó
æûíûñòàðûí
îíûï àëó
iñiíäå
ïàéäàëàíàäû.
Êåí
áàë¹àë¹àëàðû
ìåí ñó
ºûñûìû 4000êÏà
äàí àñòàì
ãèäðàâëèêà
¸äiñòåði îñû
àòàë¹àí òàó
æûíûñòàðûí
îéûï àëóäà
ïàéäàëàíàäû.
Îñû ê¾íäåði
ºàòòûëû¹û f
10¹à äåéií òàó
æûíûñûí
îéûï àëàòûí
êîìáàéíäàð
ñûííàí ¼òiï
æàòûð. ĸðiìåí
ºîïàðûï
òàñòàó ¸äiñi:
ºàòòûëû¹û
îðòà îäàíäà
ºàòòû
æûíûñòàðäû
ºîïàðó iñiíäå
êå»
ºîëäàíûëàäû,
æ¸íå ¾»ãiíi»
ê¼ëáåé íå
òiêòiãií
òàë¹àìàéäû.
     2.5.1. Æûíûñòàðäû á½ð¹ûëàï ä¸ði ê¾øi ìåí æàðó iñi.
Òàó
æûíûñûíû»
ºîïàðûëóû
æàðûë¹ûø
çàòòû» /ÂÂ/
æàí¹àí
êåçiíäå
ãàçãà
àéíàëûï
ê¼ëåìi
ºàóðûò
½à¹àé¹àí
ýíåðãèÿ
ê¾øiíå
áàéëàíûñòû.
Æàðûë¹ûø
çàòòû» ºàó
ûñòû¹û ìîë
ãàçãà
àéíàëó
ïðîöåññií
æàðûëûñ
/âçðûâ/
àòàéäû.
Æàðûëûñòû»
ºîïàðó ¸ñåðií
ê¼áåéòó
¾øií
æàðûë¹ûø
çàòòû
æàðûë¹ûø
º½ûñºà
êàìåðà¹à
îðíàòàäû. Îë
êàìåðàëàðäû
æûíûñòû
á½ð¹ûëàó
¸äiñiìåí òåñiï
æàñàéòûí
áàë¹àíäûºòàí
æûíûñòû
áàðëûº
êîìïëåêñ
º½ïàðó
æ½ìûñûí
á½ð¹ûëàí
æàðó æ½ìûñû
àòàëàäû
/áóðîâçðûâíûåðàáîòû
Â. Â. Ð./.
Æàðûë¹ûø
êàìåðàëàðûíà
øíóð ìåí
ñêâàæèíà
æàòàäû.
Øíóðäû
àéíàëìà,
ñîºûï-àéíàëìà,
íå
àéíàëûï-ñî¹àòûí
ìàøèíàëàðìåí
á½ð¹ûëàéäû.
Àéíàëìà
¸äiñiìåí
áºð¹ûëàéòûí
ìàøèíàëàðäû
á¾ðàíäà
ìàøèíà
àòàèäà
/ñâåðëà/.
²îëäàíûëàòûí
º¾àòûíà
ºàðàé; ýëåêòð,
ñû¹ûë¹àí,
àóà,
ãèäðàâëèêà
ò¾ði áîëûï;
ºîëäàíó
ò¸ñiëiíå
ºàðàé: ºîë¹à
¾ñòàéòûí
æåíië /ðó÷íîé/,
êîëîíºà¹à
ºîéûëàòûíäàðû
áîëàäû. Ýëêòð
á½ð¹ûëàð
ºîç¹àó
ìåõàçäåðiðiíi»
ò¾ðiìåí æ¸íå
îíû» æûëæûòó
º½àòûìåí /5
äåï 16 ÊÍ äåéií/
àòàëó
øàïøàíäû¹ûìåí
/120 äàí 600 àòàëûó/
ìåí
äâèãàòåëü
º½àòûìåí /2
äåï 4,8 êÂò äåéií/
¼çãåøåëåíií
ê¼ðiíåäi.
ƽìñàº
æûíûñòû
òåñ¾ ¾øií ºîë
á½ðàíäà
ºîëäàíûëàäû.
²àòòû
æûíûñòû
á½ðû¹ûëàï
òåñ¾ ¾øií
ñàëìà¹û 105 òåí
120êã äåéií
êîëîíêàäà,
ìàíèïóëÿòîðäà
íå áîëìàñà
á½ð¹û
àðáàøû¹ûíà
òèåëãåí
ýëåêòð
á½ð¹ûñû
ºîëäàíûëàäû.
Á½ð¹û
àðáàñûíà
åêiäåí
àëòû¹à äåéií
êîëîíêà
òèïòi á½ð¹û
ìàøèíàëàð
îðíàòûëàäû.
Á½ð¹û
ìàøèíàëàð
æàë¹ûç
æ½ìûñìûííû»
áàñºàðóûøû
áiðäåí
áóð¹ûëàéäû
ìàíèïóëÿòîðëàð
àðºûëû á½ð¹û
ìàøèíàëàð
òèåóøi
ìàøèíàëàð¹àäà
îðíàòûëàäû.
Ìàíèïóëÿòîðëàð
á½ð¹û
ìàøèíàëàðäû
ê¼òåðiï
ò¼ìåí ò¾ñiðiï
áåëãiëi æåðãå
áåêiòiï ºîþ¹à
ì¾ìêiíäiê
ò½¹ûçàäû /2.1., à
ñóð/.
2.12. ñóðåò. Á½ð¹û ìàøèíàñûíû» ºîíäûð¹ûñû.
À – ìàíèïóëÿòîð¹à ºîíäûðûë¹àíû;
Á – ïíåâìîòðåóãå îðíàòûë¹àíû.
1 – ýëåêòðá½ð¹ûñû;
2 – æûëæûìà ñ¼ðåñi;
3 – êàðåòêà;
4 – àéíàëìà /âåðòëþã/;
5 – ëþíåò;
6 – ñûì;
7 – ñûìíû» ºàðìà¹à;
8 – ê¼ëäåíå»íàí ñó æiáåðiï ò½ðàòûí ìóôòà.
Á½ðàï ñî¹àòûï ¸äiñïåí òåñiï-á½ðãûëàó iñiäå ºîë, òåëåñêîïòû æ¸íå âîëîíêàëû ïíåâìîáàë¹àëàð /ïåðôîðàòîðëàð/ ºîëäàíûëàäû.
Îëàðäû»
ñàëìຠ/12 äåï 30
êã äåéií/,
ìèíóòûíà
ñî¹ó æèiëiãi /1700
äåï 2000 äåéií/
æiíå
ñû¹ûë¹àí
àóà øû¹ûíû /2
äåï 3,5 ì3/ ìèí
äåéií/
æàéûíäû
àéûðìàøûëû¹û
áîëûï ò½ðàäû.
Æèiëiãi
ìèíóòûíà 2000
ñûäàí
àðòûº ½ðàòûí
áàë¹àëàðäû»
¼íiìäiëiãi
àðòûº áîëà
ò½ðà
á½ð¹ûøûëûðäû»
àíûºòàëäû.
Ñîíäûºòàí
ì½íäàé
áàë¹àëàð
ïàéäàëàíó¹à
½ëûºñàòû
áàð /2.12, á ñóð/.
Àéíàëûï-ñà¹ó
¸äiñiìåí
á½ð¹ûëàó
æèiëiãi
ìèíóòûíà 4000
ñûëàéòûí,
æûëæó ºûñûìû
1,1ÊÍ äåéií,
ìèíóòûíà 10ì
3 ºîñûëàäû
àóà
øû¹ûíäàéòûí
ìàøèíà
ºîëäàíûëàäû.
/2.13 ñóð/.
2.13 ñóðåò – ÑÁÓ –2ì
á½ð¹û
ºîíäûð¹ûñû.
Òiê ¾»ãiíi
òåñêåíäå ºîë
ïíåâìàòèêà
ïåðôîðàòîðû
ñóìåí
ºîëäàíûëàäû.
Çàáîéäà áið
ìåçãiëäå
iñòåéòií
á½ð¹û
ìàøèíàíàíûí
ñàíû àëàºû 2,5 –
4ì2 çàáîé¹à
áið ìàøèíà
åñåáiìåí
àëûíàäû.
Á½ð¹û
àñïñïòàðûíà:
á½ð¹û,
êîðîíêà,
ºûðíà¹ûø
æàòàäû.
²àòòûëû¹û
îðòàøà
æûíûñòàðäû
àéíàëìà
¸äiñiìåí
á½ð¹ûëà¹àíäà
ðîìá íå òiê
á½ðûø
ôîðìàëû
á½ðàìàëû Ó7
º½ðûøòàí
æàñàë¹àí
á½ð¹à
øòàíãàëàð
ïàéäàëàíûëàäû.
Øòàíãàíû»
¾øiíå ¼òå
ºàòòû
ìåòàëë-êåðàìèêàëûº
¼îðûòïà
æàëïàº
òiëiãiìåí
ºàïòàë¹àí
º½ðûø æûøû
ºîäûðûëàäû /2.14
ñóð/.
2.14. ñóð.
Àéíàëìà
á½ð¹ûëàéòûí
á½ðàëìà
á½ð¹û
øòàíãàñû.
Á½ð¹àëàó
êåçiíäå
øû¹àòûí
½ñຠæûíûñ
á¼ëøåêòåði
àéíàëìà
øòàíãà ºûðû
àðºûëû
ñûðòºà øû¹ûï
æàòàäû.
̼ëøåði áîñ
êðåìíåçåìíû»
10% àñàòûí
òîçàííû» 1ì3 
àóàäà 2 ìã
àñïàóûíà
îðàé øíóðäû
ñó ìåí øàéûï
á½ð¹ûëàó¹à
òèiñòi.
Àéíàëìà
á½ð¹ûëàó
¾øií
äèàìåðëåði 22, 25, 32,
ìì º½ðûø
á½ð¹û
øòàí»àñûí
æàñàéäû, iøi
ºóûñ àëòû
ºûðëû, íå
áîëìàñà
ä¼»ãåëåê.
Îñûíäàé
æà¹äàéìåí
ºîëäàíûëàòûí
æûøòàðäû»
iøiíåí /2.15, à ñóð/
ñó æ¾ðåòií
òåñiê
ºàðàòûðûëäû.
2.15 ñóð. Àéíàëìà á½ð¹ûëàóäà ºîëäàíàòûí æûøòàðìåí ñî¹ûï-àéíàëìà á½ð¹ûëàóäà ºîëäàíàòûí á½ð¹û êîðîíêàëàðû
À – ÐÏ-7» æûø;
Á – ÐÏÐÌ;
 – ÁÈ-722;
à – ÐÊÑ.
À – áið òiëäi êîðîíêà;
Á – êðåñò ò¾ðëi;
 – ò-ò¾ðëi;
à – øû¹û»ºû æ¾çäi.
Äíåïðîïåòðîâñê
êåí
èíñòèòóòûíäà
æåòiëäiðiëãåí
ºûñûìûí 15 êÍ
àñûðàí
ºàòòû
æûíûñòàðäû
á½¹ûëàóäà
ÐÊÑ æûíû
¼òå ¾òûìäû
êåëåäi.
²àòòûëû¹û  
ºîëäàí¹àíäà
ÐÏ – 17ö
æûøûíàí
¼»iìäiëiãi 2,5 – 3,5åñå
àñûï ò¾ñòi.
Æûíûñòàðäû»
æà¹äàéûíà
áàéëàíûñòû
ñî¹ûï-àéíàëàìà
á½ð¹ûëà¹àíäà
áið òiëäi, êðåñò
ò¾ðëi, Ò- ò¾ðëi
æ¸íå
àëûï-ñàëìàëû
êîðîíêàëàð
ºîëäàíàäû /2.15,
à-2ñóð/. Îëàð äû»
êîîíêàñû
øòàíãà¹à
êîíóñïåí íå
âèíò
îéìàñûàðºûëû
áåêiòiëåäi.
Øïóðäû» ò¾ái
á½ð¹û
æèûíòûëû¹ûíàí
òàçàðòó ¾øií
5òåí 18ë/ìèí ñó
æiáåðiëiï
ò½ðàäû. Ñó
øïóðäàí
øû¹àòûí
òîçàíäû
áàñûï,
ûñû¹àí
êîðîíêàíû
ñóûòûï
á½ð¹ûëàó
ïðîöåññiíå
¾ëêåí
æåíiëäiê
ò½¹ûçûï
ò½ðàäû.
Øïóðäû»
äèàìåòði 32 äåí 60
ìì äåéií, àë
¾çûíäû¹û 0.5
äåí 3,5 äåéií
¼çãåðiï
ò½ðàäû. Òèiëäi
áîëó ¾øií
øïóðäû»
½çûíäû¹ûí 2,2 - 3,2
ì. Àñòðìà¹àí
æ¼í.
Æàðûë¹ûø çàòòàð ìåí æàðó æàáäûºòàðû.
Êåí ¼íäiðiñiíäi
àììèàê -
ñåëèòðàëû
ìåí
íèòðîãëèöèðèí,
æàðûë¹ûø
çàòòàðû ÆÇ
/ÂÂ/ êå»
ºîëäàíûëàäû.Áiðiíøiñiíi»
íåãiçãi
êîìïîíåíòi
àììèàê
ñåëèòðàñû NH4   
NO3 . Á½¹àí,
àììîíèò,
àììîíàë,
äèíàôòàëèò,
äèíàìîí ò.á.
æàòàäû.
Íèòðîãëèöèðèí
C3H5 / ONO2 / 3 
äèíàìèòòûº
íåãiçãi
ê½ðàìûíà
êiðåäi. ²îëäàíó
åðåæåñi íå
ñ¸òêåñ ÆÇ
ìûíäàé
òîïºà
á¼ëiíåäi.
1.       Ñàºòûº òiëåìåéòií - æåð áåòiíäå, øà», ãàç æàðûëó õàóïi æîº øàõòàëàðäà æàðûëûñ æ¾ìûñûí îðûíäàó ¾øií.
2.       Ñàºòûº òiëåéòií-ãàç, øàº-òîçà» æàðûëó õàóïi ê¾øòi øàõòàëàðäà.
3.       ´òå ñàºòûº òiëåéòií - ê¼ìið æàðó iñiíäå ºàíà ºîëäàíó ¾øií.
Àììèàê ñåëèòðàëû ÆÇ ïàòðîí, íå ºàïøûº ïàêåòêå òîëòûðûë¹àí ò¾ðiíäå, àë íèòðîãëèöåðèí òåê ïàòðîí ò¾ðiíäå æåòêiçiëiï ò½ðàäû. Ñàºòûº òiëåéòií  ïàòðîíäû ºàëïûíäà ïàéäàëàíûëàäû.
Æàðûëûñ
ò½¹ûçàòûí
ïðîöåññòi -
èíèöèèðîâàíèå
äåï àòàéäû.
Îíû» îò íå
ìåõàíèêàëû
ò¾ðå áàð. Îò
¸äiñií
ºîëäàí¹àíäà
ä¸ðiíi
æàð¹ûçàòûí
æàáäûº
ðåòiíäå îò
¼òêiçåòií
øíóð ìåí
àêïñþëü -
äåòîàòîð
áîëàäû.  Îò
æ¾ðãiçåòií
æióðiìåí /øíóð /
ºûçìåòi îòòû
êàïñþëü -
äåòîíàòîð¹à
æåòêiçó.
Êàïñþëü -
äåòîíàòîðäû»
àòºàðàòûí
ìiíäåòi
æàðûë¹ûø
çàòòàð¹à
äåòîíàöèÿ
æåòêiç¾.
Êàïñþëü -
äåòîíàòîð
äåãåíiìiç iøi
ò½òûíàòûí
èíèöèðóþùèé
/çàòºà
òîë¹àí/
òåòðèë, òýí
íå áîëìàñà
ãåêñîãåí,
îñû¹àí ºîñà
ê¾ðêiðå¾ê
ñûíàï íå
áîëìàñà
òåíåðåñ
ºîñûë¹àí
ºîð¹àñûí
àçèäû/ /2,16 ñóð/
äèàìåòði 7 ìì
äåéií ìåòàëë
/àëþìèíèé íå
æåç/ íå ºà¹àç
ºàóûçû
/ãèëüçà/. Îò
æ¾ðãiçãiø
øíóð¹à
æàë¹àí¹àí
êàïñþëü -
äåòîíàòîð
æàðûë¹ûø
çàòòû» iøiíå
æåòêiçiëiï
îðíàëàñàäû.
̽íäàé
ïàòðîíäû
îºòàë¹àí
ïàòðîí /
ïàòðîí-áîåâèê/
äåï àòàóû
ºàæåò. Îò
æ¾ðãiçãiø
øíóðäû» iøiìåí
îò 1 ì/ñåê
øàïøàíäûº
ïåí
æàéûëàäû.
Æàëûí îò
êàïñþëü
àÿºøàíû»
òåñiãi àðºûëû
êàïñþëü
çàòûí
äåòîíàöèÿ¹à
ä½øàð åòiï, àë
îë á¾êië
æàðûë¹ûø
çàòòàðäû
äåòîíàöèÿ¹à
½øûðàòàäû.
2.16 ñóðåò. Êàïñþëü - äåòîíàòîð:
1.       ºàóçà /ãèëüçà/;
2.       àÿºøà /÷àøå÷êà;
3.       ïåí 4. ºîçáà¹ûø ºîñûíäûëàäû.
Ãàç áåí øà»
õàóïi áàð
øàõòàëàðäà,
¸ñiðåñå ¼ðãå / 30°
òàí æî¹àðû /
ºàðàé
áåòòåï
¼òêiçiëiï
æàòºàí
¾»ãiëåðäå
æàðûë¹ûø
çàòòàðäû
¼òïåí
ò½òàòó
æ½ìûñû
æ¾ðãiçiëìåéäi.
Ýëåêòð
ºóàòûìåí
æàð¹àíäà
æàðûë¹ûø
çàòòàð¹à
äàòîíàöèÿ
áåð¾ ¾øií
ýëåêòð
ò¾òàòºûø
ïåí ºîñûë¹àí
äåòîíàòîð
êàïñþëü
ïàéäàëàíàäû.
/2.17,à ñóð/ º¾ðò
¸ðåêåòòi
ýëåêòðîäåòîíàòîð
ê¼ðñåòiëãåí.
2.17 ñóð. ýëåêòðîäåòîíàòîðëàð.
À - º¾ðò ¸ðåêåòòi;
Á - øàáàí ¸ðåêåòòi
1.       ïëàñòèêàëû òû¹ûí
2.       ò¾òûòûëàòûí çàò;
3.       ãèëüçà;
4.       àÿº;
5.       òîð;
6.       øàáàíäàòóøû çàò;
7.       ºîçäûðóøû çàòòàð;
8.       ºîçäûðóøû çàòòàð.
Ýëåêòð
ò¾òàìûíäûðàòûí
ºîíäàð¹û åêi
æåêåëåíãåí
äèàìåòði; 0,5 - 0,6
ìì. ñûìíàí
ò½ðàäû.
Åêå¾iíi» ¾øi
àéðøà áîëûï
êåëåäi. Åêi
ñûìûíàí
æàñàë¹àí
áàëºûòó
ê¼ïiðøiãi
æàïñûðûëàäû.
Áàëºûòó
ê¼ïiðøiãiíåí
ýëåêòð
ºóàòûí
æiáåðãåíäå
ýëåêòðîäåòîíàòîð
æàðûëàäû.
Øàáàí
¸ðåêåòòi
ýëåêòðîäåòîíîòîðëàäû»
ýëåêòð
ò¾òàíóøûìåí
ºîçäûðàòûí
ºîñûíäû
àðàñûíäà
àðíàéû
øàáàíäàòó¹ûí
çàò
ºîèûëàäû /2,17,á
ñóð/.
Îëàðäû áið içáåí ¸ð-áið çàðÿäòû æàðó¹à ºîëàäèíàäû.
Ýëåêòðîäåòîíîòîðäû æàðó ¾øií òîºòû ìàøèíêàäàí íå áîëìàñû. Ýëåêòð òîðûíàí àëàäû.
Øà» - òîçà», ãàó
æàðûëó
ºàóûïû áàð
øàõòàëàðäà
êîíäåíñàòîð
òèïòi
æàðûëûñ
õàóûïíåí
ñûºòàòàëûï
æàñàë¹àí
àðíàéû
ò½ðàºòû
òîºòà
æàðûë¹ûíà
ìàøèíêàñû
ºîëäàíûëàäû.
Îíû» ¸ðåêåò
ïðèíöèïi -
æèíà¹ûø
êîíäåíñàòîðäû
ºàóðûðò
ðàçðÿäòàó.
Á½ë
ìàøèíêàëàðäû
øàõòà á½çûï
- æàíäåóãå
áîëìàéäû.
Ƽíäåó iñi òåê
ºàíà
øåáåðõàíûäà
îðûíäàëàäû.
Ýëåêòð
òîðûíàí òîê
àë¹àíäà (ê¾ø
íå æàðûº
æiáåðåòií
òîðäàí)
æàðûëûñòàí
ºîð¹àí ÑÏ-"
ïðåáîðà, à
îºïàí
¾»ãiëåéòií
çàáîéëàðäû,
àðíàû
¾»ãiëå¾øi
çàáîéäàðäû»
ðóáèëüíèãi
ºîëäàíûëàäû.
Æàðûìûñ æ½ìûñûí æ¾ðãiç¾. Æåð àñòûíäû æèðûëûñ.
ƽìûñû
ñêâàæèíà íå
ãèïóð
çàðÿäòàðûí
æàðó àðºûëû
îðòäàëàäû.
Êåí ¾»ãiëåð ií
¾»ãiëåãåíäå
ãèïóð
çàðÿäòàðû
ºîëäà»ûëàäû.
Æàç íåíóðäû»
îí áîèûíûº  
ïåí  
äåéí
òîëòû¹àä
ºàë¹àí
îðûíûí ¼ç
ãiíåðòòi
ìàòåðèàëäàðìåí
òûñòûðûï
/çàáéêà/
øëóðäûº
òû¹û»äàëòäû.
Æ. Ç. Æàðûëó
êóàòû
æàðûëàòûí
ñiëåìíi» áîñ
áåòòåðiíi».
Ñàíûíà æ¸íå
áîñ áåòêå
àðàëûº æàºû
½äû¹ûíà
áàéëàíûñòû.
Á½ë àðàëûº
æàºûíäàðûí (Ë.
Í. Ñ.)
æàðûëàñºà
ê¼ðñåòåòií å»
êåì êåäåðãi
ëèíèÿñû
àïòàëàäû.
Çàáîéëàðäà
ºàøàíäà áið
åêi æàëà»àø
áåò êåçäåñiï
ò½ðàäû.
²îñàëºû
æàëàíàø
æàçûºòûº
º½ðó ¾øií
àëäûìåí
ºàçáà ºóûñ
æàñàó øií
øïóðëàð
ïàéäàëàíàäû.
Êåäåðãiíi» å»
ºûñºà
ñûçû¹ûí (Ë. Í.
Ñ.) øà¹ûíäàòó
¾øií
æàðûë¹ûø
çàðÿäòû ¸ð
ò¾ðëi
óàºûòïåí
æàð¹àí ä½ðûñ.
Êåí
¼íäiðiñiíäå
òàçàðòó
æ¾ìûñûíäà
ñêâàæèíäû
çàðÿäòàð
ºîëäàíûëàäû.
Ñêâàæèíäàðäû
àðíàéû
ñòàíîêïåí
äèàìåòði 50 äåí
130 ìì. äåéií, àë
½çûíäû¹û 10
íàí 50 ì. äåéií
á½ð¹ûëàíàäû.
Æàðûë¹ûø
çàòòàðìåí
ñêâàæèíàíû
îºòà¹àíêåçäå
æå»iëäiê
ò½¹ûçó ¾øií
ïíåâìî-çàðÿäíèêòåð
ºîëäàíûëàäû.
Æàðûë¹ûø
æ½ìûñûí
îðûêäàó ¾øií
àðíàéû
äàéûíäàë¹àí,
ºîëûíäà
òèiñòi 꾸ëiê
ºà¹àçû áàð
àäàìäàð
æiáåðiëåäi.
     2.5.2 Çàáîéäû» àóàñûí àëìàñòûðó.
Æàðûë¹ûø
çàòòàð
æàðûë¹àíäà
ìûíàäàé óëû
çàòòàð
ïàéäà áîëàäû
- ê¼ìiðòåê
òîòû¹û /ÑÎ/,
àçîòòû» ºîñ
òîòû¹û / NO2 / ò.
á. Êåí ó»ãiëåðií
/øàõòà
îºïàíû,
øòîëüíÿëàð,
êâåðøëàãòàð,
øòðåêòåð ò. á./
ñû»àð ò¾éûº
ó»ãiëåð
iðåòiìåí
ó»ãiëåíåäi.
̾íäàé
ó»ãiëåðäå
æàðûë¹ûø
æ¾ìûñòàðû
îðûíäàë¹àííàí
êåií
àóûñòûðûï
ò¾ðó ¾øií æå»ië
æåëäåòêiø
ºîëäàíûëàäû.
Æåë
àóûñòûðóäû»
¾ø ò¾ðëi ¸äiñi
áàð: àóàíû
ºûñûï
æûëæûòó,
ñîðûï
æûëæûòó,
ºîñàëºû ¸äiñ.
Ауаны урлеп жылжыту ¸äiñiíäå таза ауа
º¾быр аркылы берiлiп, ал жарыл¹ûø заттары
араласºан лас ауа ¾»ãi
áîéëûìåí тысºа бос
агызылып шыгарылады. /2.18,а сур/. Сорып жылжыту ¸дiсiндe ластанган aуа
к½бырга желдеткiш пен сорылып, ал таза ауа
¾»ãiìåí
áîéûìåí забой¹à
à¹ûìåí жеткiзiлeдi./2.18,б сур/. Екi
¸дiстiн екеуiндеде таза ауа кeлетiн ¾»ãi ºазылып
жатºам ¾»ãiìåí
ò¾éiñåòií
æåðiíåí å» êåì
äåãåíäå 10ì
æåðäåí
àëûñûðàº
àëàíàäû.
²îñàëºû
¸äiñïåí ауа ауыстыру едiсiнде екi желдeткiш
коилады, áiðiíøiñi
/áàñòûñû/ –
ëàñòàí¹àí ауа
ауыстыгу ¾»ãiäå
ºîéûë¹àí
áåãåòòií
iøiíåí ñûðòºà
ñîðûï
òàðòñà, ал екiмшiсi таза ауаны бегеттiн
iшiнен урлейдi. /2.18, в сур/.
2.18сур. Туйык выработкаларды ауа ауыстыру схемалары. Жарылыс жумыстарынан кейiн
ауа тазарту iсi I5-20 минуттaн аспауы жен. Сондыктанда kepceтiлreн ауаны» сорып
не болмаса ºûсып ауыстыру
¸äiñòåði ºûñºà
¾»ãiëåðäi
¾»ãiëåãåíäå
/200-300ì/
ºîëäàíûëàäû.
Àë ¾»ãi ½çàï
êåòêåíäå
ºîñàëºû
¸äiñòåði
ºîëäàíûëó¹à
òèiñòi.
Âåíòèëÿöèÿ
º½áûðëàðäàí
º½ðàëàäû.
Ìåòåëë
º½áûðû
ºàëûíäû¹û 1
äåï 3ìì äåéií
º½ðûø
ïðîêàòûíàí
æàñàëàäû.
²½áûðäû» åíi
200-800ìì àë
á¼ëøåãiíi»
½çûíäû¹û 2-3ì
áîëàäû.
Мата º½цубыры /Ì типтi/ резина араласºам
матадаí æасаладû. ²½бырды» ½зынды¹ы
5ден 30м дейií, ал диаметрi 200, 500,600мм болады. ´з ара
º½бырлар сåрiпïåтлi /пружина/ саºинамен
ºосыëып жо¹арыäàí тартыл¹ан сым
арºан iëiíií койылады. Забойдан
º½áûðды» ¾шi 8-12м алыстамауы шарт. Тiк
¾»ãiëåðäi»
çа6оéëàðû
к¼бiíеñå ºос ¸дiспен жåлденедi.
Ауаны ºысып жiберетiн º½быр т¼мен
ò¾cipiï, ал сорып алушы 5-6м жо¹ары iлiнедi. Ал
желдеткiøтåр тыста не болмаса забой¹а æаºындау
жåрде, арíайы орындà
орíаласiòûðûðàды.
     

2.5.3. Жыныстарды тиеу.

Æарылыс æ¾мысы орындалып, ауа таçар¹анан кейiн жарылган жынысты тиеуге кiредi. Тiк ¾»ãiëåðäi ¾»ãiëåãåíäå жарылгам жынысты сыртºа /ºазба/ проходка ºayracына ГП-2, КС-3, КС-2м KC-lM rpeйферлi тиегiштермен тиеiдi. Грейфер тиегiштер кысылгам ауанын 500кПа куатымен iстейi, забойдын 10-16м2 жерiне бiр тиеrim ºолданылады. Пневматика тиегiш ПГ-2 /2.19сур/ пневмокетергiшiмен ердагi пневматика лебедкасында арºанмен iлiнедi. Уысы 0.1м3/мк грейфер тиегiшi пневмо-какпагымен /затворы/ карулангам. Тиегiштi арнайы º½ðû¹û /водило/ арºылу менгерiледi. º½рыºты» /водилонын/ екi Meнrepyшi кнопкасы болады бiрi-тиейтiн саусактарын менгеретiн, екiншi-жогары темен тycipin т½ратын. Орта есеппен енiмдiлiгi 14м3/са¹атына. Пневмо-тиегiш проходка ºау¹асын толтыр¹аннан кейiн, ºау¹а ºûð¹а к¼терiлген бетiнде автоматты турiнде ж¾ктен босатылады. Жеткiзiлген жыныс ¸pi ºарай жыныс ¾èiндiсiне /отвалга/ жеткiçiледi. Æàäûº ¾»ãiëåðäå жарылган жыныс меçгiлдi /циклмем/ не уздiксiз ¸дiспен iñòåéòií òèåãiø машиналармен тиеледi. ППН2Г тиегiш машина æàäûº ¾»ãiëåðäå ¾»ãiëåãåíäå не òазалаушы æ¾ìыста ºолданыладû. Б¾ л машина дербес ºоз¹алтыºышта, басºару пульт, пневматика коммуникациясиялы ж¸не суландыру системалы екi шынжыр табанды арбадан /телжка¹а/ º½ралады. /2.20сур/. ¶здiксiз ¸дiспен iстейтiн ºабыр¹адан тиейтiн ПНБ типтi машина ленталы не болмаса пластинкала /ºатпарлы/ конвейер мен тран­спорт º½ралдарына тиейдi /2.21 сур/. Б¾л машина шынжыр табанды º½ралмен жылжиды. Ен кеп¹тара аны /1ПНБ-2, 2ПНБ2, 1ПНВ2У/ жинаущи ºалºанымен /нагребающая лана/ тиейтiн ºуралмен жабдыºтал¹ан машиналар. Кен ¾»ãiëåðiн ¾»ãiëåу технология процесстерi тупкiлiктi тipey- бeкiнicтepiн т½ð¹àí орнатумен аяºталады. 2.20сур. ШПН2Г тиеу машинасы. 2.21сур. IПНБ2 тиеу машинасы. 2.5.4 Ж¸рдемешi процeсстер. Кебiнесе æ¸рдемешi проесстерi негiзгiлepiмeн бiргe орындалып турады. Мысалы, шпурларды á½р¹ылап жатºанда жол теселедi, маневр орындататын º½ралдар ауыстырылып, ор /канава/ ºазылып жатады т.б. Æóûº íå å»êi ¾»ãiëåðäå уатыл¹ан жынысты тиер алдында тез º½растырылатын, жайылмалы º½бырдан жасал¹ан конструкция ж¸не кронштейн /2.22,а сур/ не болмаса суырмалы консоль орнатылады . /2.22,б сур/. Алмастыру /маневровый/ º½ралдар тиеулi арбаларда /вагонеткаларды/ бос вагонткеге алмастыру ушiн ºолданылады. Осындкай жагдайда жапсырма разминовка /жол ажыратпасы/ /2.23сур/. Женiл рельстен металл таба¹ына жиналып тиегiш машинадан 10-12м жерде орнатылады. Забойды» жылжуына байланысты разминовка 15-20м кeйiн жа»а орыí¹а жылжылытылып отырады. 2.2З сур. Вагонетканы» жапсырма разммновка арºылы алмасу схемасы /нобайы/.